“थिएटरायझेशनची तयारी जवळपास पूर्ण झाली”: CDS जनरल अनिल चौहान

भारताच्या एकात्मिक थिएटर कमांड्सच्या दिशेने अनेक काळापासून सुरू असणारी वाटचाल अंतिम टप्प्यात आली असून सशस्त्र दले 30 मे 2026 या सरकारने निश्चित केलेल्या मुदतीपूर्वीच नवीन रचना कार्यान्वित करण्याच्या दृष्टीने काम करत आहेत, असे चीफ ऑफ डिफेन्स स्टाफ जनरल अनिल चौहान यांनी शुक्रवारी सांगितले.

गोखले इन्स्टिट्यूट ऑफ पॉलिटिक्स अँड इकॉनॉमिक्स येथे आयोजित पुणे पब्लिक पॉलिसी फेस्टिव्हल 2026 मध्ये बोलताना, सीडीएस म्हणाले की, संयुक्त थिएटर कमांड्स तयार करण्याचे उद्दिष्ट असलेली थिएटर कमांड्सची संकल्पना ही त्यांच्या मुख्य जबाबदाऱ्यांपैकी एक आहे आणि आता ती ‘जवळजवळ पूर्ण झाली आहे’.

‘भारताच्या राष्ट्रीय सुरक्षेमध्ये तंत्रज्ञानाची भूमिका’ या विषयावर भारतशक्तीचे मुख्य संपादक नितीन गोखले यांच्याशी झालेल्या संवादादरम्यान जनरल चौहान म्हणाले, “थिएटर कमांड्सची संकल्पना ही माझ्या अनेक कामांपैकी एक आहे, ज्याद्वारे संयुक्त थिएटर कमांड्स तयार करायच्या आहेत. आम्ही जवळपास ते साध्य केले आहे. ‘ऑपरेशन सिंदूर’नंतर, आम्हाला काही धडे समाविष्ट करायचे होते, विशेषतः उच्च संरक्षण संघटनांच्या संदर्भात.”

उरी सर्जिकल स्ट्राइक, डोकलाम आणि गलवानमधील संघर्ष, बालाकोट हवाई हल्ला आणि ऑपरेशन सिंदूर यांसारख्या अलीकडील लष्करी कारवायांचा संदर्भ देत, सीडीएस म्हणाले की, भारत अनेकदा नाविन्यपूर्ण, परिस्थितीनुसार विशिष्ट अशा कमांड व्यवस्थेवर अवलंबून राहिला आहे. सध्याच्या प्रयत्नांचा उद्देश त्या अनुभवांना एका प्रमाणित कमांड चौकटीत संस्थात्मकरित्या समाविष्ट करणे हा आहे.

“आम्ही आता एक अशी प्रमाणित प्रणाली विकसित करण्याच्या दिशेने काम करत आहोत, जी सर्व प्रकारच्या आकस्मिक परिस्थितींमध्ये लागू होईल. आम्ही केलेल्या बहुतेक गोष्टींना, सर्वसाधारणपणे, सर्वांनी मान्यता दिली आहे. या संकल्पनेच्या विरोधात कोणीही नाही; मतभेद फक्त आपण या प्रणालीची कशाप्रकारे पुनर्रचना करतो याबद्दल आहेत,” असे ते म्हणाले.

जनरल चौहान यांनी हे स्पष्ट केले की, हा सुधारणा कार्यक्रम त्यांच्या कार्यकाळात पूर्ण केला जाईल, कारण सरकारने हा अभ्यास पूर्ण करण्यासाठी ३० मे पर्यंतची मुदतवाढ दिली आहे.

“माझा कार्यकाळ संपण्यापूर्वी आम्ही हे काम पूर्ण करू,” असे ते म्हणाले.

ऑपरेशन सिंदूरमधील पराभवानंतरही पाकिस्तानने असीम मुनीर यांना बढती दिली

पाकिस्तानमधील अलीकडील लष्करी आणि घटनात्मक बदलांचे कठोर मूल्यांकन करताना, सीडीएस म्हणाले की, ‘ऑपरेशन सिंदूर’मुळे पाकिस्तानच्या व्यवस्थेतील गंभीर त्रुटी उघड झाल्या, ज्यामुळे इस्लामाबादला घाईघाईने सुधारात्मक उपाययोजना करण्यास भाग पडले.

“पाकिस्तानमध्ये जे बदल घडवून आणले गेले आहेत, त्यात घाईघाईने केलेली घटनादुरुस्तीही समाविष्ट आहे, ते खरं तर या ऑपरेशनमध्ये त्यांच्यासाठी सर्व काही व्यवस्थित झाले नाही, याची कबुलीच आहे. त्यांना अनेक त्रुटी आणि कमतरता आढळल्या,” असे जनरल चौहान म्हणाले.

त्यांनी नमूद केले की, या दुरुस्तीचा काही भाग जरी संघीय सीमाशुल्क न्यायालयांच्या स्थापनेशी संबंधित असला तरी, त्याचे पाकिस्तानच्या उच्च संरक्षण संघटनेवर होणारे परिणाम महत्त्वपूर्ण आहेत.
“हे आपल्यासाठी, भारतात आणि विशेषतः सशस्त्र दलांसाठी, विशेष महत्त्वाचे आहे,” असे ते म्हणाले.

General Anil Chauhan, Chief of Defence Staff, #CDS participated in Pune Public Policy Festival 2026 held at Gokhale Institute of Politics and Economics, Pune and participated in an insightful fireside interaction with senior journalist and strategic affairs expert Shri Nitin… pic.twitter.com/cbBWm58q0F

— HQ IDS (@HQ_IDS_India) January 10, 2026

पुण्यातील या मुलाखतीतून उदयोन्मुख तंत्रज्ञान युद्ध आणि प्रेरक शक्ती आधुनिकीकरणाला कसे आकार देत आहेत हे अधोरेखित झाले.

या मुलाखतीत बहु-डोमेन ऑपरेशन्सकडे होणारे बदल आणि एआय, स्वायत्तता, सायबर आणि अवकाश क्षमतांचे एकत्रीकरण यावर प्रकाश टाकण्यात आला, तर तंत्रज्ञानदृष्ट्या सक्षम शक्ती निर्माण करण्यासाठी स्वदेशीकरण, नावीन्यपूर्णता आणि लवचिक संरक्षण पुरवठा साखळींचे महत्त्वपूर्ण महत्त्व अधोरेखित करण्यात आले.

या मुलाखतीतून अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर, आत्मनिर्भरता बळकट करणे आणि निर्णायक लष्करी क्षमता निर्माण करणे, मजबूत राष्ट्रीय सुरक्षेच्या प्रयत्नात धोरणात्मक दृष्टीकोन आणि परिचालन परिवर्तनाशी जुळवून घेण्याच्या भारताच्या संकल्पाला बळकटी दिली.

टीम भारतशक्ती