अमेरिका आणि युक्रेनसोबत सुरक्षा चर्चा करण्यास पुतिन यांची सहमती

रशिया शुक्रवारी अबू धाबीमध्ये अमेरिका आणि युक्रेनसोबत सुरक्षा चर्चा करेल असे रशियाने स्पष्ट केले असले तरी राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन आणि तीन अमेरिकन दूतांमध्ये रात्री उशिरा झालेल्या बैठकीनंतर रशियाने इशारा दिला की, जोपर्यंत प्रादेशिक प्रश्न सुटत नाहीत, तोपर्यंत कायमस्वरूपी शांतता शक्य होणार नाही.

क्रेमलिनचे सहाय्यक युरी उशाकोव्ह यांनी पत्रकारांना सांगितले की, मध्यरात्रीच्या काही वेळ आधी सुरू झालेली आणि सुमारे चार तास चाललेली ही चर्चा “महत्त्वाची, विधायक आणि अत्यंत स्पष्ट” होती.

ते म्हणाले की, त्रिपक्षीय सुरक्षा चर्चेत रशियन ॲडमिरल इगोर कोस्त्युकोव्ह मॉस्कोच्या संघाचे नेतृत्व करतील आणि गुंतवणूक दूत किरिल दिमित्रीव्ह हे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांचे दूत स्टीव्ह विटकॉफ यांच्याशी आर्थिक मुद्द्यांवर स्वतंत्रपणे भेट घेतील.

परंतु पुढील दिशा स्पष्ट करताना, उशाकोव्ह यांनी कोणत्याही मोठ्या यशाची घोषणा करणे टाळले.

‘प्रदेश हाच महत्त्वाचा’

“सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, आमचे राष्ट्राध्यक्ष आणि अमेरिका यांच्यातील या चर्चेदरम्यान, अलास्कामधील अँकरेज येथे मान्य झालेल्या सूत्रानुसार प्रादेशिक प्रश्न सोडवल्याशिवाय दीर्घकालीन तोडगा निघण्याची कोणतीही आशा नाही, यावर पुन्हा एकदा जोर देण्यात आला,” असे त्यांनी गेल्या वर्षी अलास्कामध्ये झालेल्या ट्रम्प-पुतिन शिखर परिषदेचा संदर्भ देत सांगितले.

उशाकोव्ह म्हणाले की, पुतिन यांनी यावर जोर दिला की रशियाला राजनैतिक तोडग्यामध्ये ‘खरोखरच रस’ आहे.

तथापि, त्यांनी पुढे जोडले: “जोपर्यंत हे साध्य होत नाही, तोपर्यंत रशिया विशेष लष्करी कारवाईची उद्दिष्ट्ये सातत्याने पूर्ण करत राहील. हे विशेषतः युद्धभूमीवर खरे आहे, जिथे रशियन सशस्त्र दलांकडे सामरिक पुढाकार आहे.”

रशिया युक्रेनच्या ऊर्जा पायाभूत सुविधांवर क्षेपणास्त्रे आणि ड्रोनद्वारे जोरदार हल्ले करत असल्याने, युक्रेन युद्धातील सर्वात कठोर हिवाळ्याचा सामना करत आहे. तापमान गोठणबिंदूच्या खूप खाली गेल्याने, कीव आणि इतर शहरांमधील लाखो लोकांना दीर्घकाळ वीजपुरवठा खंडित होण्याचा त्रास सहन करावा लागला आहे आणि ते हीटिंगशिवाय राहिले आहेत.

युक्रेनचा दावा आहे की पुतिन यांना शांततेत कोणताही रस नाही, ज्याला मॉस्कोने आव्हान दिले आहे. रशियाने केलेली हळूहळू प्रगती प्रचंड मोठी किंमत मोजून झाली आहे, असे ते म्हणतात.

जागतिक संघर्षांना सामोरे जाणे

या चर्चेत रशियाच्या बाजूने पुतिन, उशाकोव्ह आणि दिमित्रीव्ह यांनी भाग घेतला.

अमेरिकेच्या बाजूने, विटकॉफ आणि ट्रम्प यांचे जावई, जेरेड कुशनर उपस्थित होते. कुशनर डिसेंबरच्या सुरुवातीला क्रेमलिनमध्ये पुतिन यांना भेटले होते, त्यांच्यासोबत जोश ग्रुएनबाम देखील होते. ट्रम्प यांनी नुकतीच त्यांच्या ‘बोर्ड ऑफ पीस’चे वरिष्ठ सल्लागार म्हणून ग्रुएनबाम यांची नियुक्ती केली आहे. हे मंडळ जागतिक संघर्षांना सामोरे जाण्याचा प्रयत्न करेल.

दुसऱ्या महायुद्धानंतर युरोपमधील सर्वात प्राणघातक संघर्ष संपवण्यासाठी ट्रम्प यांनी सुरू केलेल्या प्रयत्नांमधील ही चर्चा नवीनतम टप्पा होती, जो आता चौथ्या वर्षाच्या अखेरीस पोहोचत आहे.

ट्रम्प यांनी बुधवारी सांगितले की, जर पुतिन आणि युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष वोलोडिमिर झेलेन्स्की एकत्र येऊन करार करण्यात अयशस्वी ठरले, तर ते ‘मूर्ख’ असतील.

मॉस्कोमधील चर्चेपूर्वी विटकॉफ आशावादी होते आणि म्हणाले की, अनेक महिन्यांच्या वाटाघाटी एकाच मुद्द्यावर येऊन थांबल्या आहेत.

तो मुद्दा कोणता होता हे त्यांनी स्पष्ट केले नाही, परंतु उशाकोव्ह यांनी नमूद केलेला प्रदेशाचा प्रश्न अनेकांसाठी धक्कादायक नक्की नसेल.

पुतिन यांच्या मागण्या

युक्रेनने डोनेत्स्कच्या पूर्वेकडील प्रदेशाचा जो 20 टक्के भाग अजूनही त्यांच्या ताब्यात आहे, तो रशियाच्या हवाली करावा ही पुतिन यांची मागणी या चर्चेतील एक मुख्य अडथळा आहे.  अनेक वर्षांच्या अथक आणि विनाशकारी युद्धात मोठी किंमत मोजून युक्रेनने यशस्वीपणे संरक्षण केलेल्या भूभागाचा ताबा सोडण्यास झेलेन्स्की यांनी नकार दिला आहे.

रशियाची अशीही मागणी आहे की, युक्रेनने नाटोमध्ये सामील होण्याची आपली महत्त्वाकांक्षा सोडावी आणि शांतता करारानंतर युक्रेनच्या भूमीवर नाटो सैन्याच्या कोणत्याही उपस्थितीला रशियाचा विरोध आहे.

गुरुवारी स्वित्झर्लंडमध्ये ट्रम्प यांची भेट घेतल्यानंतर झेलेन्स्की म्हणाले की, युक्रेनसाठी सुरक्षा हमीच्या अटी निश्चित झाल्या आहेत, परंतु प्रदेशाचा मुद्दा अजूनही अनिर्णित आहे.

उशाकोव्ह यांनी अबू धाबीमध्ये रशिया आणि युक्रेनसोबत शुक्रवारी होणारी सुरक्षा बैठक आयोजित केल्याबद्दल अमेरिकनांची प्रशंसा केली.

ते म्हणाले, “हे मान्य केलेच पाहिजे की, अमेरिकनांनी या बैठकीच्या तयारीसाठी खूप प्रयत्न केले आहेत आणि त्यांना आशा आहे की ही बैठक यशस्वी होईल आणि संघर्ष संपवण्यासाठी तसेच शांतता करारावर पोहोचण्याशी संबंधित सर्व मुद्द्यांवर प्रगतीसाठी नवीन संधी निर्माण करेल.”

टीम स्ट्रॅटन्यूज
(रॉयटर्सच्या इनपुट्ससह)