अमेरिका-इराण संघर्ष: होर्मुझ सामुद्रधुनी बंद झाल्याने तेलाच्या किमतीत वाढ

अमेरिका-इस्रायलचा इराणसोतचा वाढता संघर्ष आणि होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून होणारी वाहतूक बंद करण्यात आल्याने मध्य पूर्वेतील प्रमुख उत्पादक प्रदेशातून तेल पुरवठा खंडित होण्याची भीती वाढली. त्यामुळे मंगळवारी तिसऱ्या दिवशी तेलाच्या किमतीत वाढ झाली.

ब्रेंट क्रूड फ्युचर्स LCOc1 $79.44 प्रति बॅरलवर होता, जो 04.00 GMT पर्यंत $1.70 किंवा 2.2 टक्क्यांनी वाढला. सोमवारी तो  $82.37पर्यंत पोहोचला, जो जानेवारी 2025 नंतरचा सर्वोच्च होता, जरी तो त्या वाढीला कमी करून 6.7% ने वाढला.

यूएस वेस्ट टेक्सास इंटरमीडिएट क्रूड CLc1 $1.17 किंवा 1.6% ने वाढून $72.40 प्रति बॅरलवर पोहोचला. मागील सत्रात, करार सुरुवातीला जून 2025 नंतरच्या सर्वोच्च पातळीवर पोहोचला आणि नंतर तो पुन्हा 6.3% वर स्थिरावला.

होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद

“तणाव कमी होण्याचे कोणतेही चिन्ह दिसत नसताना, होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद झाली आहे आणि इराणने या प्रदेशातील ऊर्जा पायाभूत सुविधांना लक्ष्य करण्याची तयारी दर्शविली आहे, त्यामुळे धोके कायम आहेत आणि संघर्ष जसजसा वाढत जाईल तसतसे धोकेही वाढत जातात,” असे आयजी मार्केट विश्लेषक टोनी सायकॅमोर यांनी एका नोटमध्ये म्हटले आहे.

सोमवारी इराणविरुद्ध अमेरिका आणि इस्रायलचे हवाई युद्ध वाढले, इस्रायलने लेबनॉनवर हल्ला केला आणि इराणने आखाती देशांमधील ऊर्जा पायाभूत सुविधांवर आणि होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील तेलटँकरवर हल्ले करून प्रत्युत्तर दिले.

जागतिक तेल आणि वायू शिपिंग दर वाढले आहेत, तर विमा कंपन्यांनी जहाजांसाठीचे त्यांचे कव्हरेज रद्द केल्याने टँकर आणि कंटेनर जहाजे देखील जलमार्ग टाळत आहेत. सोमवारी इराणी माध्यमांनी वृत्त दिले की होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद आहे आणि इराणने इशारा दिला की तो कोणत्याही जहाजावर हल्ला करेल.

जगातील सुमारे 20% तेल आणि वायू होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जातो.

“मध्य पूर्वेतील तणाव वाढण्याचा धोका बाजाराला अजूनही पचत आहे,” असे आयएनजी विश्लेषकांनी मंगळवारी दिलेल्या एका नोटमध्ये म्हटले आहे.

होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून तेलाच्या प्रवाहाबद्दल चिंता असली तरी, इराणकडून या प्रदेशातील अतिरिक्त ऊर्जा पायाभूत सुविधांना लक्ष्य करणे हा बाजारासाठी मोठा धोका असेल. यामुळे अधिक काळासाठी तेल पुरवठा खंडित होऊ शकते.”

इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांनी सोमवारी सांगितले की, अमेरिका आणि इस्रायल यांच्या इराणविरुद्धच्या युद्धाला “काही वेळ” लागू शकतो, परंतु त्याला वर्षे लागणार नाहीत.

वाढलेल्या किंमती

विश्लेषकांना असा अंदाज आहे की येत्या काही दिवसांत तेलाच्या किमती वाढतील आणि बाजार मध्य पूर्वेतील वाढत्या संघर्षाच्या परिणामांवर लक्ष केंद्रित करतील.

बर्नस्टाईन यांनी सोमवारी 2026 च्या ब्रेंट तेलाच्या किमतीचा अंदाज $65 वरून $80 प्रति बॅरलपर्यंत वाढवला, परंतु दीर्घकाळ चालणाऱ्या संघर्षाच्या अत्यंत परिस्थितीत किमती $120-$150 पर्यंत पोहोचतील असे त्यांना वाटते.

मध्य पूर्व हा इंधनाचा प्रमुख पुरवठादार असल्याने आणि त्याच्या प्रक्रिया सुविधा धोक्यात असल्याने रिफाइंड उत्पादनांच्या फ्युचर्समध्येही वाढ होत आहे. सोमवारी, सौदी अरेबियाने ड्रोन हल्ल्यानंतर त्यांची सर्वात मोठी देशांतर्गत तेल शुद्धीकरण कारखाना बंद केला.

सोमवारी दोन वर्षांच्या उच्चांकावर पोहोचल्यानंतर यूएस अल्ट्रा-लो-सल्फर डिझेल फ्युचर्स HOc1 4.2% वाढून $3.0207 प्रति गॅलनवर पोहोचला, तर पेट्रोल फ्युचर्स RBc1 मागील सत्रात 3.7% वाढून $2.4113 प्रति गॅलनवर पोहोचला.

सोमवारी 18% वाढ झाल्यानंतर, युरोपियन गॅस ऑइल फ्युचर्स 4.3% वाढून $925 प्रति मेट्रिक टन झाले.

टीम स्ट्रॅटन्यूज
(रॉयटर्सच्या इनपुट्ससह)