मादुरोंवरील कारवाईने बीजिंगमध्ये अस्वस्थता, वेइबोवर धक्का, आश्चर्यची लाट

अमेरिकन सैन्याद्वारे व्हेनेझुएलाचे राष्ट्राध्यक्ष निकोलस मादुरो यांना पकडणे किंवा त्यांचे अपहरण करणे हा विषय वेइबोच्या ट्रेंडिंग यादीत अव्वल स्थानी होता आणि तो या प्लॅटफॉर्मवरील सर्वाधिक चर्चेच्या विषयांपैकी एक बनला.

या प्रतिक्रियेच्या तीव्रतेतून दोन चिंता दिसून आल्या: चीन व्हेनेझुएलाचे 70 टक्क्यांपेक्षा जास्त तेल खरेदी करतो, जे त्या देशाच्या महसुलाच्या 95 टक्के आहे. काराकासवर चीनचे 10 अब्ज डॉलर्सचे कर्जही आहे, परंतु पेमेंटमध्ये विलंब होत असल्याने बीजिंगला पुढील गुंतवणुकीत कपात करण्यास भाग पडले आहे.

दुसरी चिंता अमेरिकेचे सामर्थ्य किंवा संकल्पाला कमी लेखण्याच्या धोक्यांबद्दल आहे. तैवान आणि चीनच्या स्वतःच्या सुरक्षेसाठीच्या चीनच्या योजनांचा विचार केला तर व्हेनेझुएलाबाबत जे घडले त्याचे परिणाम गंभीर आहेत.

तैवानशी कसे वागावे यासंदर्भात बीजिंगने “अमेरिकेकडून शिकावे” का, असा प्रश्न अनेक नेटिझन्सनी विचारला. इतरांनी आणखी पुढे जाऊन, अमेरिकेच्या या कारवाईचे वर्णन तैवानविरुद्धच्या भविष्यातील चिनी लष्करी कारवाईसाठी एक संभाव्य आदर्श म्हणून केले.

परंतु नेटिझन्ससाठी सर्वात प्रभावी बाब म्हणजे अमेरिका किती शक्तिशाली आणि निर्णायक दिसत होती. अमेरिकन सैन्य दुसऱ्या देशात रात्रीच्या वेळी वेगाने कारवाई करून एका विद्यमान राष्ट्राध्यक्षाला पकडू शकते, या कल्पनेने युजर्सना धक्का बसला आहे.

वॉशिंग्टनने इतरत्र कारवाई करण्याचे ठरवल्यास अशी कारवाई थांबवली जाऊ शकते का, असा प्रश्न काहींनी विचारला. या भीतीमुळे ऑनलाइन दाखवल्या जाणाऱ्या धैर्यामागे असलेली खरी अस्वस्थता उघड झाली.

चीनच्या अधिकृत प्रतिक्रियेतून हीच चिंतेची भावना दिसून आली. परराष्ट्र मंत्रालयाने म्हटले की, एका सार्वभौम राष्ट्राविरुद्ध अमेरिकेने केलेल्या बळाच्या वापरामुळे त्यांना ‘तीव्र धक्का’ बसला आहे.

एशिया सोसायटीमध्ये चिनी राजकारणावर संशोधन करणारे नील थॉमस यांनी ‘एक्स’वर निदर्शनास आणून दिले की, ‘तीव्र धक्का’ (深表震惊) हा वाक्प्रचार चिनी अधिकृत निवेदनांमध्ये अत्यंत दुर्मिळ आहे. ते म्हणतात की, बीजिंग सामान्यतः हा शब्दप्रयोग हत्या, दहशतवाद किंवा मोठ्या प्रमाणावर होणाऱ्या जीवितहानी अशा घटनांसाठी राखून ठेवते.

The US military strikes on Venezuela and extraction of Maduro seem to have stunned China, especially if you compare it to Beijing’s reaction to last July’s Iran strike.

MOFA today says Beijing is “deeply shocked” (深表震惊), which per a quick search is a very rare term used only… pic.twitter.com/1ZhtQstgec

— Neil Thomas 牛犇 (@neilthomas123) January 3, 2026

त्यांनी नमूद केले की, चीनने अमेरिकेवर केवळ आंतरराष्ट्रीय कायद्याचे उल्लंघन केल्याचाच नव्हे, तर लॅटिन अमेरिका आणि कॅरिबियन प्रदेशात शांतता तसेच सुरक्षेला धोका निर्माण केल्याचा आरोप केला आहे. त्यांनी याची तुलना गेल्या वर्षी अमेरिकेने इराणवर केलेल्या हल्ल्यावरील बीजिंगच्या खूपच सौम्य प्रतिक्रियेसोबत केली, ज्यात सामान्यपणे निंदेची भाषा वापरली गेली होती आणि सार्वभौमत्व किंवा प्रादेशिक स्थिरतेबद्दलचे व्यापक दावे टाळले होते.

चीन खरोखरच इतका का घाबरला आहे?

मादुरो यांना सत्तेवरून हटवल्याने ऊर्जा सुरक्षा सुनिश्चित करण्याच्या चीनने काळजीपूर्वक आखलेल्या योजनेलाच धक्का बसला आहे. चीनने अनेक वर्षांपासून व्हेनेझुएलामध्ये आपला प्रभाव वाढवला आहे आणि मादुरो यांचे अमेरिकेशी असलेले शत्रुत्वाचे संबंध त्यासाठी उपयुक्त ठरले होते.

असे नाही की बीजिंग मादुरो यांना वाचवण्यासाठी सर्वतोपरी प्रयत्न करणार आहे. मादुरो हे त्यांच्यासाठी महत्त्वाचे नाहीत, पण चीनचे हितसंबंध महत्त्वाचे आहेत.

बीजिंगसाठी चिंतेची बाब म्हणजे ‘वेइबो’वरील काही टिप्पण्या, ज्यात अमेरिकेच्या कारवाईचे कौतुक केले जात होते आणि अशीच शक्ती एके दिवशी चीनच्या स्वतःच्या नेतृत्वाविरुद्ध वापरली जाईल, अशी आशा व्यक्त केली जात होती.

जरी या पोस्ट्स त्वरित सेन्सॉर केल्या गेल्या, तरी त्यांच्या या अल्पकालीन उपस्थितीने हे अधोरेखित केले की चीनच्या कठोरपणे नियंत्रित ऑनलाइन जगासाठी ही बातमी किती अस्वस्थ करणारी होती.

कोणतीही पूर्वसूचना न देता, एका विद्यमान नेत्याला पदावरून हटवणारी अमेरिकेची एक जलद, लक्ष्यित लष्करी कारवाई ही गोष्ट म्हणजे बीजिंगला ज्याची भीती वाटते तोच प्रसंग असे म्हणता येईल. यामुळे पाश्चात्य-समर्थित सत्तांतराच्या दीर्घकाळापासूनच्या भीतीला बळ मिळते.

चीन तैवानमध्ये असेच काही करू शकेल का? वेइबो वापरकर्त्यांपैकी अधिकाधिक अतिरेकी राष्ट्रवादाने पछाडलेल्या   लोकांना असेच वाटायला आवडेल, परंतु तैवानसाठी अमेरिकेने नुकत्याच जाहीर केलेल्या 11 अब्ज डॉलर्सपेक्षा जास्त किमतीच्या शस्त्रास्त्र पॅकेजने वॉशिंग्टनची वचनबद्धता दर्शविली आहे. त्यासाठी कोणत्याही शब्दांची गरज नव्हती.

ऑनलाइन चर्चेवरील नियंत्रण अधिक कठोर करणे आणि या घटनेचा वापर करून अमेरिकेला बेपर्वा आणि धोकादायक म्हणून चित्रित करणे, ही बीजिंगची पहिली प्रतिक्रिया असेल. पण कुठेतरी त्याला हे देखील माहीत आहे की, तैवानवर ताबा मिळवण्याच्या आपल्या भव्य योजनांवर पुन्हा विचार करण्याची नक्कीच गरज भासणार आहे.

रेशम