ट्रम्प यांचा इराणला इशारा: आण्विक करार करा, अन्यथा…

इराणने चर्चेसाठी पुढे येऊन आण्विक शस्त्रांबाबत करार करण्याचे आवाहन अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी बुधवारी केले. तसे झाले नाही तर अमेरिकेचा पुढील हल्ला खूपच भयंकर असेल असा इशाराही त्यांनी दिला. तेहरानने अमेरिका, इस्रायल आणि त्यांना पाठिंबा देणाऱ्यांवर प्रतिहल्ला करण्याची धमकी देऊन याला प्रत्युत्तर दिले.

“आशा आहे की इराण लवकरच चर्चेसाठी पुढे येईल आणि एक निष्पक्ष व न्याय्य करार करेल – आण्विक शस्त्रे नाहीत – जो सर्व पक्षांसाठी चांगला असेल. वेळ निघून जात आहे; वेळ खरोखरच मौल्यवान आहे!” असे ट्रम्प यांनी सोशल मीडियावर लिहिले.

मध्य पूर्वेत अमेरिकन सैन्याच्या वाढत्या तैनातीदरम्यान, आपल्या पहिल्या व्हाईट हाऊस कार्यकाळात तेहरानसोबत जागतिक शक्तींच्या 2015 मधील आण्विक करारातून बाहेर पडलेल्या या रिपब्लिकन राष्ट्राध्यक्षांनी नमूद केले की, इराणला दिलेल्या त्यांच्या शेवटच्या चेतावणीनंतर जूनमध्ये लष्करी हल्ला करण्यात आला होता.

“पुढील हल्ला खूपच भयंकर असेल! तसे पुन्हा होऊ देऊ नका,” असे ट्रम्प यांनी लिहिले. अमेरिकेचा एक मोठा नौदल ताफा इस्लामिक प्रजासत्ताकाकडे जात असल्याचे त्यांनी पुन्हा सांगितले.

प्रत्युत्तर देण्यासाठी इराण सज्ज?

इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनेई यांचे सल्लागार अली शामखानी यांनी बुधवारी ‘एक्स’वरील एका पोस्टमध्ये म्हटले आहे की, अमेरिकेकडून कोणत्याही लष्करी कारवाई झाल्यास, इराण अमेरिका, इस्रायल आणि त्यांना पाठिंबा देणाऱ्यांना लक्ष्य करेल.

इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अराक्ची यांनी ‘एक्स’वर चेतावणी दिली की, इराणचे सशस्त्र दल “कोणत्याही आक्रमणाला त्वरित आणि जोरदार प्रत्युत्तर देण्यासाठी – बोटे ट्रिगरवर ठेवून – तयार आहे.”

“त्याच वेळी,” अराक्ची पुढे म्हणाले, “इराणने नेहमीच परस्पर फायदेशीर, निष्पक्ष आणि न्याय्य आण्विक कराराचे स्वागत केले आहे – जो समान पातळीवर असेल आणि कोणत्याही जबरदस्ती, धमक्या आणि दहशतीपासून मुक्त असेल – जो शांततापूर्ण अणु तंत्रज्ञानासाठी इराणच्या हक्कांची खात्री देईल आणि अणुबॉम्ब नसण्याची हमी देईल.”

राज्य माध्यमांनी बुधवारी दिलेल्या वृत्तानुसार, अराक्ची यांनी यापूर्वी सांगितले होते की, गेल्या काही दिवसांपासून त्यांचा अमेरिकेचे विशेष दूत स्टीव्ह विटकॉफ यांच्याशी संपर्क झालेला नाही किंवा त्यांनी वाटाघाटींची विनंती केलेली नाही.

युद्धनौकांचा इराणच्या दिशेने प्रवास सुरू

ट्रम्प यांनी सांगितले की, यूएसएस अब्राहम लिंकन या विमानवाहू नौकेच्या नेतृत्वाखालील अमेरिकेचा नौदल ताफा इराणच्या दिशेने जात आहे. दोन अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी सोमवारी रॉयटर्सला सांगितले की, लिंकन आणि तिच्यासोबतच्या युद्धनौका मध्य पूर्वेत पोहोचल्या आहेत.

गेल्या काही आठवड्यांत इराणमधील अधिकाऱ्यांनी देशभरातील निदर्शकांवर केलेल्या रक्तरंजित कारवाईनंतर अमेरिका आणि इराणमधील तणाव वाढल्याने, या युद्धनौकांनी गेल्या आठवड्यात आशिया-पॅसिफिक प्रदेशातून प्रवास सुरू केला होता.

इराणने निदर्शकांना ठार मारणे सुरू ठेवल्यास हस्तक्षेप करण्याची धमकी ट्रम्प यांनी वारंवार दिली आहे, परंतु आर्थिक अडचणी आणि राजकीय दडपशाहीविरोधातील देशव्यापी निदर्शने आता ओसरली आहेत.

जूनमध्ये इस्रायली आणि अमेरिकन सैन्याने महत्त्वाच्या अणु प्रतिष्ठानांवर केलेल्या हवाई हल्ल्यानंतर तेहरानने आपला अणु कार्यक्रम पुन्हा सुरू केल्यास अमेरिका कारवाई करेल, असेही त्यांनी म्हटले आहे.

बुधवारी सकाळी, अमेरिकेचे परराष्ट्र सचिव मार्को रुबियो यांनी एका संसदीय समितीला सांगितले की, इराणी सरकार कदाचित पूर्वीपेक्षा अधिक कमकुवत झाले आहे आणि त्याची अर्थव्यवस्था कोसळली आहे. रस्त्यावरील निदर्शने पुन्हा भडकतील, असा अंदाज त्यांनी वर्तवला.

परंतु, अमेरिकेच्या अनेक गुप्तचर अहवालांनुसार, ज्या आर्थिक परिस्थितीमुळे निदर्शने सुरू झाली, ती परिस्थिती कायम असली तरी, इराणी सरकारचे उच्च पदस्थ अधिकारी कोणत्याही मोठ्या फुटीशिवाय अभेद्य असल्याचे दिसत आहेत, असे या प्रकरणाशी परिचित असलेल्या दोन व्यक्तींनी सांगितले.

एका अमेरिकन अधिकाऱ्याने रॉयटर्सला सांगितले की, ट्रम्प यांनी लष्करी कारवाईबाबत अद्याप कोणताही निर्णय घेतलेला नाही आणि इराणी सरकारची कमकुवत स्थिती पाहता, अण्वस्त्रीकरण आणि इतर मुद्द्यांवर करारासाठी दबाव आणणे अमेरिकेसाठी फायदेशीर ठरेल.

फ्रान्सने बुधवारी या निर्णयाला पाठिंबा देणार असल्याचे सांगितल्यानंतर, युरोपियन युनियन इराणच्या इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्ड कॉर्प्सचा आपल्या दहशतवादी संघटनांच्या यादीत समावेश करण्यास सज्ज होते.

युरोपियन युनियनचे परराष्ट्र मंत्री गुरुवारी ब्रुसेल्सला भेटणार आहेत आणि इराणने निदर्शकांवर केलेल्या कारवाईला प्रत्युत्तर म्हणून नवीन निर्बंधांवर स्वाक्षरी करण्याची शक्यता आहे.

टीम स्ट्रॅटन्यूज
(रॉयटर्सच्या इनपुट्ससह)