चीनचा आण्विक विस्तार म्हणजे वेगवान लष्करी आधुनिकीकरणाचे संकेत आहेत?

वॉशिंग्टनने बीजिंगवर अणुशस्त्रांचा झपाट्याने विस्तार करण्याचा आरोप केल्यानंतर चीनच्या लष्करी आधुनिकीकरणावर पुन्हा एकदा लक्ष केंद्रित केले गेले आहे. दुसरीकडे ताज्या उपग्रह प्रतिमांमध्ये एका नवीन अणुऊर्जेवर चालणाऱ्या पाणबुडीची उभारणी सुरू असल्याचे उघड झाले आहे.

साउथ चायना मॉर्निंग पोस्टच्या वृत्तानुसार, अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी जिनिव्हा येथील निःशस्त्रीकरण परिषदेत सांगितले की चीनने अलिकडच्या वर्षांत आपल्या अण्वस्त्रांचा साठा “मोठ्या प्रमाणात वाढवला” आहे आणि आता कालबाह्य झालेल्या न्यू स्टार्ट करारात या वाढीचा समावेश नव्हता, जो एक महत्त्वाचा अमेरिका-रशिया शस्त्र नियंत्रण करार आहे.

अमेरिकेच्या परराष्ट्र खात्यातील वरिष्ठ अधिकारी क्रिस्टोफर येव म्हणाले की बीजिंगने शस्त्रास्त्रांचा साठा कमी पारदर्शकतेने आणि गंभीर शस्त्रास्त्र-नियंत्रण वाटाघाटींमध्ये सहभागी न होता केला आहे. त्यांनी जून 2020 मध्ये संशयित भूमिगत चिनी अण्वस्त्र चाचणीचा आरोप करणारे अवर्गीकृत तपशील देखील सादर केले, ज्याचा बीजिंगने जोरदारपणे इन्कार केला.

अमेरिकेच्या अंदाजानुसार चीनकडे सध्या किमान 600 अण्वस्त्रे आहेत जी मागील वर्षांपेक्षा खूपच जास्त आहे आणि जर सध्याचा ट्रेंड असाच राहिला तर दशकाच्या अखेरीस ही संख्या हजारापेक्षा जास्त होऊ शकते. अमेरिकन अधिकाऱ्यांचा असा युक्तिवाद आहे की वाढीचा वेग अभूतपूर्व आहे, अर्थात तरीही चीनचा एकूण शस्त्रसाठा अमेरिका आणि रशियापेक्षा कमीच आहे.

चीन अण्वस्त्रे वाहून नेण्यास सक्षम असलेल्या क्षेपणास्त्रे, बॉम्बर्स आणि पाणबुड्यांच्या वितरण प्रणालींमध्ये सुधारणा करत असताना हे आरोप आले आहेत. नेव्हल न्यूजने प्रकाशित केलेल्या उपग्रह प्रतिमांनुसार बोहाई शिपयार्डमध्ये एक नवीन अणुऊर्जेवर चालणारी हल्ला पाणबुडी आकार घेत असल्याचे दर्शवितात.

टाइप 09V, ज्याला टाइप 095 म्हणूनही ओळखले जाते, हे जहाज पीपल्स लिबरेशन आर्मी नेव्हीसाठी (PLAN) पुढील पिढीतील हल्ला पाणबुडी असल्याचे दिसते. विश्लेषकांचे म्हणणे आहे की त्यात सुधारित स्टेल्थ , पंप-जेट प्रणोदन आणि कदाचित प्रगत क्रूझ क्षेपणास्त्रांसाठी सार्वत्रिक उभ्या प्रक्षेपण प्रणाली असू शकते. वेळापत्रकानुसार याची उभारणी पूर्ण झाल्यास, ते चीनच्या पाण्याखालील युद्ध क्षमतेत एक महत्त्वपूर्ण पाऊल पुढे जाईल.

चीन आपल्या जमिनीवर चालणाऱ्या क्षेपणास्त्र दलांचा विस्तार करत आहे. गेल्या काही वर्षांत चीनने पश्चिम चीनमध्ये शेकडो नवीन क्षेपणास्त्र केंद्रे बांधली आहेत, असे अहवालातून दिसून आले आहे, जे त्याच्या धोरणात्मक दलांच्या व्यापक पुनर्रचनेचे संकेत देते. किंघाई पठारावर पीएलए रॉकेट फोर्सच्या (पीएलएआरएफ) विस्ताराचे भारतावर मोठे परिणाम आहेत. पेंटागॉनने वारंवार इशारा दिला आहे की बीजिंग पूर्वी कधीही न पाहिलेल्या वेगाने आधुनिकीकरण करत आहे.

बीजिंगने अमेरिकेचे आरोप फेटाळले आहेत. चीनचे संयुक्त राष्ट्रांचे राजदूत शेन जियान यांनी परिषदेत सांगितले: “चीनने अणुचाचणी केल्याचे अमेरिकेने निराधार आरोप केले आहेत.” त्यांनी पुढे म्हटले की बीजिंग “काही देशांकडून त्यांच्या अणु धोरणाचे सतत विकृतीकरण आणि आपल्यावर कलंक लावण्याचा ठाम विरोध करतो”.

त्यांनी पुढे म्हटले की, “चीनची अणुशस्त्रे सर्वात मोठे अणुशस्त्र साठे असलेल्या देशांसारखी नाहीत.”

अनुकृती के