इराणविरुद्धच्या कारवाईचा भाग म्हणून अमेरिकेने गस्तीसाठी मानवरहित ड्रोन स्पीड बोटी तैनात केल्याचे पेंटागॉनने म्हटले आहे. सक्रिय संघर्षात अशा जहाजांचा वापर करत असण्याच्या वृत्ताला वॉशिंग्टनने दुजोरा देण्याची ही पहिलीच वेळ आहे.
निरीक्षण किंवा आत्मघाती हल्ल्यांसाठी वापरल्या जाऊ शकणाऱ्या या जहाजांच्या तैनातीबद्दल यापूर्वी कधीही वृत्त आले नव्हते. मानवरहित पृष्ठभागीय जहाजांचा ताफा तयार करण्याच्या अमेरिकेच्या नौदलाच्या अनेक वर्षांच्या प्रयत्नांना अनेक अडथळे आले असतानाही ही तैनाती करण्यात आल्याचे वृत्त रॉयटर्सने गेल्या वर्षी दिले होते.
कर्मचारीविरहित बोटींचा उदय
युक्रेनने स्फोटकांनी भरलेल्या स्पीडबोट्सचा वापर करून रशियाच्या ब्लॅक सी फ्लीटचे मोठे नुकसान केल्यानंतर अलिकडच्या वर्षांत मानवरहित जहाजे चर्चेत आली आहेत.
अमेरिका आणि इस्रायलने सुमारे महिनाभरापूर्वी हल्ले सुरू केल्यापासून इराणने आखातातील तेलवाहू जहाजांवर हल्ला करण्यासाठी सागरी ड्रोनचा किमान दोनदा वापर केला आहे. अमेरिकेने आक्रमक हल्ल्यांसाठी मानवरहित जहाजांचा वापर केल्याचे कोणतेही संकेत नव्हते.
रॉयटर्सच्या प्रश्नांना उत्तर देताना, सेंट्रल कमांडसाठीचे पेंटागॉनचे प्रवक्ते टिम हॉकिन्स म्हणाले की, मेरीलँड-स्थित ब्लॅकसीने बनवलेली, ग्लोबल ऑटोनॉमस रिकॉनिसन्स क्राफ्ट किंवा GARC म्हणून ओळखली जाणारी मानवरहित जहाजे, “ऑपरेशन एपिक फ्युरी” नावाच्या अमेरिकेच्या इराणविरोधी मोहिमेचा भाग म्हणून गस्तीसाठी वापरली गेली होती.
“अमेरिकी सैन्य मध्य पूर्व प्रदेशात मानवरहित प्रणालींचा वापर करत आहे, ज्यामध्ये GARC सारख्या पृष्ठभागावरील ड्रोन साधनांचा समावेश आहे. विशेषतः या प्लॅटफॉर्मने ‘ऑपरेशन एपिक फ्युरी’च्या समर्थनार्थ सागरी गस्तीदरम्यान 450 तासांहून अधिक काळ समुद्रात राहून 2 हजार 200 सागरी मैलांपेक्षा जास्त अंतर यशस्वीरित्या पार केले आहे,” असे हॉकिन्स यांनी एका निवेदनात म्हटले आहे.
तैनात केल्या जात असलेल्या इतर कोणत्याही मानवरहित प्रणालींची नावे सांगण्यास हॉकिन्स यांनी नकार दिला. ब्लॅकसीने या वृत्तावर भाष्य करण्यास नकार दिला.
ड्रोन बोटींपुढील अडथळे
पॅसिफिकमध्ये विशेषतः चीनच्या वाढत्या नौदल शक्तीला तोंड देण्यासाठी, मानवी जहाजे आणि पाणबुड्यांना एक स्वस्त आणि वेगवान पर्याय म्हणून, अमेरिका अनेक वर्षांपासून स्वायत्त, मानवरहित पृष्ठभागावरील आणि पाण्याखालील जहाजांचा ताफा तयार करण्याचा प्रयत्न करत आहे. हा प्रयत्न मात्र नियोजित वेळेपेक्षा मागे पडला असून, त्याला तांत्रिक समस्या, खर्चाबाबतच्या चिंता आणि चाचण्यांमधील लागोपाठ निर्माण होणारे अडथळे अशा समस्यांनी ग्रासले आहे.
गेल्या वर्षी, रॉयटर्सने दिलेल्या वृत्तानुसार, सुमारे पाच मीटर लांबीची ‘गार्क’ (GARC) नावाची स्पीडबोट अनेक कार्यक्षमता आणि सुरक्षा विषयक समस्यांमध्ये अडकली होती. याशिवाय एका लष्करी चाचणीदरम्यान ती वेगाने दुसऱ्या बोटीला जाऊन धडकल्याच्या घटनेचाही समावेश होता.
या प्रकरणाची माहिती असलेल्या एका सूत्राने दिलेल्या माहितीनुसार, अलीकडच्या आठवड्यांत मध्य पूर्वेतील आणखी एका अयशस्वी चाचणीदरम्यान, एक ‘गार्क’ बोट निकामी झाली.
हॉकिन्स यांनी चाचणीतील या अपयशांवर भाष्य करण्यास नकार दिला.
ते म्हणाले, “‘गार्क’ ही एक उदयोन्मुख क्षमता असून, प्रादेशिक जलक्षेत्रात काय घडत आहे याची जाणीव वाढवण्यासाठी अमेरिकेच्या 5व्या फ्लीटद्वारे चालवल्या जाणाऱ्या पृष्ठभागावरील ड्रोनच्या ताफ्याचा एक भाग आहे.”
टीम स्ट्रॅटन्यूज
(रॉयटर्सच्या इनपुट्ससह)
