![](https://bharatshakti.in/wp-content/uploads/2024/03/LT-BSI-Defence.gif")
राष्ट्रीय सुरक्षेला बळकटी देण्याच्या उद्देशाने आणि संरक्षण क्षेत्रात आत्मनिर्भरतेकडे वाटचाल करत, भारतीय लष्कराने स्वदेशी ड्रोन व लष्करी उपकरणांमध्ये चिनी बनावटीचे कोणतेही घटक वापरण्यावर पूर्णतः बंदी घातली आहे. ही महत्त्वाची घोषणा ‘ऑपरेशन सिंदूर’ नंतर करण्यात आली असून, त्याद्वारे परकीय तांत्रिक हस्तक्षेपाचा धोका समोर आला होता.
मेजर जनरल सी. एस. मान, संचालक, आर्मी डिझाईन ब्युरो (ADB) यांनी, नुकत्याच पार पडलेल्या संरक्षण उद्योग कार्यक्रमात लष्कराची भूमिका स्पष्ट केली. त्यांनी सांगितले की, “लष्कर आता सर्व लष्करी उपकरणांचे कठोर ऑडिट करणार आहे जेणेकरून चिनी घटक, विशेषतः नजर ठेवणारे ड्रोन आणि लॉजिस्टिक उपकरणांमध्ये, नसेल याची खात्री होईल.”
सरकारची कारवाई – ऑडिट टीम्सची स्थापना, खासगी कंपन्यांना इशारा
संरक्षण मंत्रालय सध्या विशेष ऑडिट पथकांची स्थापना करत आहे, जे विद्यमान उपकरणांमध्ये वापरल्या गेलेल्या चिनी घटकांची तपासणी करणार आहेत. संरक्षण क्षेत्रातील खाजगी कंपन्यांना स्पष्ट इशारा देण्यात आला आहे की, त्यांचे उत्पादन चिनी हार्डवेअर किंवा सॉफ्टवेअरपासून पूर्णपणे मुक्त असले पाहिजे.
कोणतीही कंपनी जर हे नियम पाळत नसेल, तर त्यांचा करार रद्द केला जाऊ शकतो आणि भविष्यातील खरेदी प्रक्रियेतूनही वगळले जाऊ शकते. अशा कंपन्यांना आता लिखित प्रमाणपत्र सादर करावे लागणार आहे, ज्यात चिनी घटक किंवा सायबर सुरक्षेची संभाव्य कमतरता नसल्याचे स्पष्ट केलेले असेल.
400 ड्रोनमध्ये चिनी घटक आढळले, करार रद्द
लष्कराच्या आंतरिक पाहणी दरम्यान, स्वदेशी विक्रेत्यांनी पुरवलेले सुमारे 400 ड्रोन चिनी घटकांसह सापडले. त्यावर कारवाई करत लष्कराने संबंधित उत्पादकांसोबतचे करार रद्द केले आहेत. यापुढे, चिनी घटक आढळलेली कोणतीही उपकरणे खरेदी प्रक्रियेत पात्र ठरणार नाहीत.
“हे केवळ हार्डवेअरपुरते मर्यादित नाही,” असे एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने सांगितले. “सॉफ्टवेअरचाही तपास होणार आहे. उत्पादकांनी हे सुनिश्चित केले पाहिजे की त्यांची प्रणाली हॅकिंग किंवा रिमोट हस्तक्षेपास असुरक्षित नसेल.”
चीनकडून पाकिस्तानला भारतीय लष्कराच्या हालचालींची माहिती
या संपूर्ण कारवाईला आणखी गती देणाऱ्या घटनेत, लष्कराचे उपप्रमुख लेफ्टनंट जनरल राहुल आर. सिंग यांनी ऑपरेशन सिंदूरदरम्यान एक मोठी गुप्तचर माहितीची गळती उघड केली आहे. त्यांच्या मते, चीनने पाकिस्तानला भारतीय लष्कराच्या हालचालींचे थेट ‘लाईव्ह फीड’ दिले होते, तेही अत्यंत संवेदनशील DGMO स्तरावरील चर्चेदरम्यान.
तसेच, भारताच्या संभाव्य सैनिकी योजना (‘मिलिटरी व्हेक्टर’) देखील चीनने पाकिस्तानसोबत शेअर केल्या असल्याचा खुलासा त्यांनी केला. यामध्ये चीन, पाकिस्तान आणि तुर्की हे तीन देश एकत्रितपणे कार्यरत होते, असेही त्यांनी सूचित केले.
“या गळतीमुळे स्पष्ट झाले की, परकीय (आणि शत्रुत्व दाखवणाऱ्या) देशांकडून तयार केलेले घटक आपल्यासाठी संवेदनशील लष्करी प्रणालींमध्ये धोका बनू शकतात,” असे लष्करातील एका अधिकाऱ्याने सांगितले.
‘आत्मनिर्भर भारत’साठी लष्कराच्या निरीक्षणाखाली पुढाकार
भारतीय लष्कराने ‘आत्मनिर्भर भारत’ उपक्रमांतर्गत स्वदेशी उत्पादकांकडून ड्रोन खरेदी सुरू केली आहे. मात्र, अलीकडील तपासण्या लक्षात घेता, लष्कराने तपासणी वाढवली असून खरेदी मार्गदर्शक तत्त्वांचे काटेकोर पालन करण्यास सुरुवात केली आहे.
टीम भारतशक्ती
