सौदी अरेबिया-UAE मतभेद संपुष्टात, हुतींकडून सना पुन्हा ताब्यात घेणार?

येमेनमधील संकटाला एक विचित्र वळण मिळाले आहे: सदर्न ट्रान्झिशन कौन्सिलचे (एसटीसी) नेते ऐदारौस अल-झुबैदी, हे बुधवारी रहस्यमयरित्या बेपत्ता झाले होते, ते UAE (संयुक्त अरब अमिरातीची) राजधानी अबू धाबी येथे सापडले आहेत. UAE हा ‘एसटीसी’चा मुख्य समर्थक आहे.

येमेनमधील गृहयुद्ध संपवण्यासाठी चर्चा करण्यासाठी त्यांना सौदी अरेबियाची राजधानी रियाध येथे जायचे होते, पण ते रियाधऐवजी अबू धाबीमध्ये का आहेत, याबद्दल UAE कडून कोणतीही माहिती देण्यात आलेली नाही. परंतु सौदींच्या म्हणण्यानुसार, त्यांना UAE च्या विमानाने तिथे नेण्यात आले आणि ते UAE च्या लष्करी अधिकाऱ्यांच्या ‘देखरेखीखाली’ आहेत, हे स्पष्ट आहे. मात्र याच कृतीमुळे अमिराती आणि सौदी अरेबिया यांच्यात संघर्ष निर्माण होण्याची शक्यता आहे.

‘एसटीसी’चे एक शिष्टमंडळ आधीच रियाधमध्ये आहे, आणि असे दिसते की त्यातील काही सदस्यांनी, परिस्थिती आपल्या बाजूने झुकत आहे हे ओळखून, सौदींच्या गटात सामील होण्याचा निर्णय घेतला आहे. पण हा केवळ एक अंदाज आहे, कारण सध्या हे शिष्टमंडळ या घडामोडींवर कोणतीही टिप्पणी करण्यास नकार देत आहे.

UAE सौदी अरेबियासोबत कोणताही उघड संघर्ष करण्यास इच्छुक दिसत नाही. त्यांनी येमेनमधील आपले उर्वरित सैन्य मागे घेतले आहे, जे ‘एसटीसी’च्या लष्करी कारवायांना पाठिंबा देत होते. तसेच, गृहयुद्धामुळे निर्माण झालेल्या मानवी संकटाने ग्रासलेल्या या देशात तणाव कमी करण्याचे आवाहनही त्यांनी केले आहे.

पण UAE आणि सौदी अरेबिया यांच्यातील मतभेद खूप खोलवर रुजलेले आहेत. सौदी अरेबियाच्या सीमेला लागून असलेल्या येमेनच्या दोन प्रांतांवर ताबा मिळवण्याचा प्रयत्न करण्यासाठी एसटीसीला परवानगी देऊन UAE ला काय साध्य करायचे होते? असा प्रश्न रियाधमध्ये विचारला जात आहे. ही एक अशी कृती होती, जिने सौदी अरेबियाच्या ‘रेड लाईन्स’ स्पष्टपणे ओलांडल्या.

विशेष म्हणजे, 2014 मध्ये जेव्हा हुतींनी येमेनची राजधानी सनावर कब्जा केला, तेव्हा या दोन्ही देशांनी येमेनमध्ये हस्तक्षेप केला होता. दोन्ही देश एडनमध्ये मुख्यालय असलेल्या आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मान्यताप्राप्त सरकारला पाठिंबा देण्यासाठी कार्यरत होते.

आता UAE ने, किमान कागदोपत्री तरी, एसटीसीला दिलेला पाठिंबा मागे घेतल्यामुळे, येमेन सरकारसाठी विविध गटांना एकत्र करून हुतींना हाकलून देण्याचा मार्ग मोकळा झाला पाहिजे.

टीम स्ट्रॅटन्यूज
(रॉयटर्सच्या इनपुट्ससह)