भारतीय लष्कर शील्ड एआयचे व्ही-बॅट स्वायत्त ड्रोन खरेदी करणार

भारतीय लष्कराने अमेरिकन संरक्षण तंत्रज्ञान कंपनी शील्ड एआय सोबत तिच्या व्ही-बॅट मानवरहित विमान प्रणाली खरेदी करण्यासाठी करार केला आहे, तसेच कंपनीच्या हाईव्हमाइंड ऑटोनॉमी सॉफ्टवेअरसाठी परवानेही घेतले आहेत, असे कंपनीने बुधवारी सांगितले.

आणीबाणीच्या खरेदी अधिकारांतर्गत मंजूर झालेल्या या करारामध्ये व्ही-बॅट उभ्याने उड्डाण आणि उतरण्याची क्षमता असणारे (VTOL) पाळत ठेवणारे यूएएस ड्रोन पुरवठा आणि या प्लॅटफॉर्मवर हाईव्हमाइंड ऑटोनॉमीचे एकत्रीकरण यांचा समावेश आहे. लष्कराला हाईव्हमाइंड सॉफ्टवेअर डेव्हलपमेंट किटचे परवाने देखील मिळतील, ज्यामुळे भारतीय संस्थांना मोहिमेनुसार विशिष्ट स्वायत्त ॲप्लिकेशन्स विकसित करणे आणि त्यांची चाचणी करणे शक्य होईल.

शील्ड एआयने सांगितले की, हे सॉफ्टवेअर पॅकेज सार्वभौम क्षमता विकासाला पाठिंबा देण्यासाठी आहे, आणि निवडक भारतीय भागीदार स्थानिक कार्यात्मक गरजांनुसार स्वायत्तता उपायांमध्ये बदल करतील अशी अपेक्षा आहे.

व्ही-बॅट हे डक्टेड-फॅन डिझाइन असलेले आणि धावपट्टीशिवाय उभ्या दिशेने उड्डाण तसेच उतरण्याची क्षमता असलेले गट 3 मधील मानवरहित विमान आहे. हेवी-फ्युएल इंजिनवर चालणाऱ्या या प्लॅटफॉर्मची सहनशक्ती 12 तासांपेक्षा जास्त आहे आणि ते प्रामुख्याने दुर्गम भूभाग आणि आव्हानात्मक वातावरणातील गुप्तचर, पाळत आणि टेहळणी (ISR) मोहिमांसाठी डिझाइन केले आहे.

त्याच्या बंद रोटर आणि सिंगल-इंजिन संरचनेमुळे जहाजांचे डेक, इमारतींची छते आणि फॉरवर्ड ऑपरेटिंग लोकेशन्ससह मर्यादित जागांमधूनही त्याचे प्रक्षेपण आणि पुनर्प्राप्ती करणे शक्य होते. कंपनीच्या मते, ही प्रणाली भारताच्या विविध भौगोलिक प्रदेशांमध्ये, उंच पर्वतीय भागांपासून ते किनारपट्टीच्या प्रदेशांपर्यंत, तैनात करण्यासाठी योग्य आहे, आणि त्यासाठी तुलनेने कमी लॉजिस्टिक संसाधनांची आवश्यकता असते.

हा करार शील्ड एआयच्या भारतातील वाढत्या औद्योगिक विस्तारालाही बळकटी देतो. डिसेंबर 2025 मध्ये, जेएसडब्ल्यू डिफेन्सने अमेरिकन कंपनीसोबतच्या भागीदारीचा एक भाग म्हणून हैदराबादजवळील महेश्वरम येथे पुढील पिढीच्या मानवरहित हवाई प्रणालींसाठी एका सुविधेचे बांधकाम सुरू केले. ही सुविधा व्ही-बॅटच्या देशांतर्गत उत्पादनाला पाठिंबा देण्यासाठी आणि भारताच्या संरक्षण स्वदेशीकरणाच्या धोरणानुसार जागतिक उत्पादन केंद्र म्हणून काम करण्यासाठी आहे.

“शील्ड एआयने भारतात मोठ्या प्रमाणावर गुंतवणूक करून, देशाला सार्वभौम संरक्षण क्षमता मिळवून देण्यासाठी धोरणात्मक भागीदारी करून एक अग्रगण्य भूमिका बजावली आहे,” असे शील्ड एआयचे भारताचे व्यवस्थापकीय संचालक सर्जन शाह म्हणाले.

युक्रेनमधील वापरामुळे व्ही-बॅटला कार्यात्मक प्रसिद्धी मिळाली आहे. रशियन इलेक्ट्रॉनिक युद्धामुळे आलेल्या सुरुवातीच्या आव्हानांनंतर, शील्ड एआयने 2024 मध्ये ‘हाइव्हमाइंड ऑटोनॉमी स्टॅक’ या प्लॅटफॉर्ममध्ये एकत्रित केला. युक्रेनियन सैन्याने नंतर अत्यंत व्यत्यय असलेल्या हवाई क्षेत्रात अद्ययावत प्रकारांची चाचणी केली, जिथे त्याचा वापर हवाई संरक्षण प्रणाली, कमांड सेंटर्स आणि ड्रोन नियंत्रण स्थळे शोधण्यासाठी केला गेला.

शील्ड एआय सध्या अमेरिका, युरोप, पश्चिम आशिया आणि आशिया-पॅसिफिकमध्ये कार्यरत आहे, आणि त्याचे विमान उत्पादन डलासजवळ होते. भारतातील भागीदारी हा त्यांच्या सर्वात महत्त्वपूर्ण आंतरराष्ट्रीय विस्तारांपैकी एक आहे, जो प्रगत स्वायत्तता सॉफ्टवेअरला स्थानिक उत्पादनाशी जोडतो.

“भारतीय लष्करासाठी व्ही-बॅट आणि हाईव्हमाइंडची भारताने केलेली निवड, भारतातील विविध वातावरणांमध्ये कार्यरत असलेल्या आधुनिक सैन्यांसाठी आवश्यक असलेल्या लवचिक, मोहीम-सक्षम स्वायत्ततेच्या स्पष्ट समजाचे प्रतिबिंब आहे. व्ही-बॅटची धावपट्टीशिवाय काम करण्याची, सामरिक आघाडीवर दीर्घकाळ टिकणारी गुप्त माहिती पुरवण्याची आणि आव्हानात्मक परिस्थितीत कामगिरी करण्याची क्षमता, तिला हिमालयापासून भारताच्या सागरी सीमांपर्यंत गुप्तचर, पाळत आणि टेहळणी (ISR) प्रदान करण्यासाठी अद्वितीयपणे योग्य बनवते,” असे शाह यांनी पुढे सांगितले.

भारतीय लष्करासाठी, ही खरेदी त्याच्या सैन्य रचनेचे आधुनिकीकरण करण्याच्या व्यापक प्रयत्नांमध्ये बसते, त्याचबरोबर आयातीवरील अवलंबित्व कमी करते, विशेषतः मानवरहित प्रणाली आणि कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर आधारित क्षमतांच्या बाबतीत, ज्या आधुनिक युद्धात अधिकाधिक महत्त्वाच्या ठरत आहेत.

टीम भारतशक्ती