तेलाच्या किंमत प्रति बॅरल 200 डॉलर करण्याची इराणची धमकी

बुधवारी इराणच्या लष्कराने व्यापारी जहाजांवर हल्ला करत जगाने तेलासाठी 200 डॉलर प्रति बॅरल किमत मोजण्यासाठी तयार राहावे असे इराणने म्हटले आहे. तर दुसरीकडे 1970 नंतरच्या सर्वात मोठ्या तेल धक्क्यांपैकी एक धक्का कमी करण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय ऊर्जा संस्थेने मोठ्या प्रमाणात धोरणात्मक साठा खुला करण्याची शिफारस केली आहे.

अमेरिका-इस्रायलचा दोन आठवड्यांपासून इराणशी संघर्ष सुरू आहे. यात आतापर्यंत 2 हजार जणांचे बळी गेले आहेत आणि जागतिक ऊर्जा बाजारपेठ आणि वाहतूक अराजकतेकडे ढकलली गेली आहे.

बुधवारी, आखाती पाण्यात तीन जहाजांवर हल्ला केल्याचे वृत्त आहे, इराणच्या क्रांतिकारी गार्डने (IRGC) सांगितले की त्यांच्या सैन्याने आखातातील त्यांच्या आदेशांचे उल्लंघन करणाऱ्या जहाजांवर गोळीबार केला आहे.

इराणी अधिकाऱ्यांनी बुधवारी स्पष्ट केले की दीर्घकाळासाठी जगाला आर्थिक धक्का देण्याचा त्यांचा हेतू आहे.

“तेलाची किंमत 200 डॉलर प्रति बॅरल होण्याची तयारी ठेवा, कारण तेलाची किंमत प्रादेशिक सुरक्षेवर अवलंबून असते, जी तुम्ही अस्थिर केली आहे,” असे इराणच्या लष्करी कमांडचे प्रवक्ते इब्राहिम झोल्फाकारी यांनी म्हटले आहे.

होर्मुझची सामुद्रधुनी सुरक्षित आहे का?

अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी लष्करी कारवाईसाठी आणखी किती वेळ लागेल हे जाहीर केलेले नाही, परंतु बुधवारी त्यांनी असे सुचवले की ते युद्ध संपवण्यास अजून तयार नाहीत.

ट्रम्प यांनी सांगितले की अमेरिकन सैन्याने 58 इराणी नौदलाच्या जहाजांवर हल्ला केला असून तेलाच्या किमती कमी होतील आणि वॉशिंग्टनमध्ये पत्रकारांना सांगितले की इराण “विनाशाच्या अगदी शेवटी आहे.”

ट्रम्प म्हणाले की अमेरिका आता होर्मुझच्या सामुद्रधुनीकडे “खूप काटेकोरपणे पाहणार आहे” आणि पुढे म्हणाले: “सामुद्रधुनी उत्तम स्थितीत आहे. आम्ही त्यांच्या सर्व बोटींना हाकलून लावले आहे. त्यांच्याकडे काही क्षेपणास्त्रे आहेत, परंतु त्यांची संख्या फार नाही.”

ट्रम्प यांच्या आश्वासनानंतरही, जहाजे सामुद्रधुनीतून सुरक्षितपणे प्रवास करू शकतील असे कोणतेही चिन्ह नाही, इराणी किनाऱ्यावरील ही एक नाकेबंदी केलेली वाहिनी आहे ज्याद्वारे जगातील एक पंचमांश तेल वाहतूक केली जाते. इराणी लष्करी प्रवक्त्याने दावा केला की सामुद्रधुनी “निःसंशयपणे”अजूनही  इराणच्या नियंत्रणाखाली आहे.

ट्रम्प म्हणाले की जहाजांनी सामुद्रधुनीतून प्रवास करावा, परंतु सूत्रांचा दावा आहे की इराणने या कालव्यात सुमारे एक डझनभर पाण सुरूंग तैनात केले आहेत.

बुधवारी, G7 राष्ट्रांनी आखातात मुक्तपणे प्रवास करण्यासाठी एस्कॉर्ट जहाजे पुरवण्याच्या पर्यायाची तपासणी करण्यास सहमती दर्शविली.

अमेरिकेच्या परराष्ट्र विभागाने असा इशाराही दिला की इराण आणि त्यांच्याशी संलग्न मिलिशिया इराकमधील अमेरिकेच्या मालकीच्या तेल आणि ऊर्जा पायाभूत सुविधांना लक्ष्य करण्याचा विचार करत असतील.

इराणकडून धोका

या आठवड्याच्या सुरुवातीला तेलाची किंमत सुमारे $120 प्रति बॅरलपर्यंत वाढली होती आणि नंतर ती पुन्हा $90 वर स्थिरावली होती, बुधवारी पुरवठा खंडित होण्याच्या चिंतेमुळे परत त्यात सुमारे 5 टक्क्यांची वाढ झाली. दरम्यान, वॉल स्ट्रीटचे मुख्य शेअर निर्देशांक घसरले.

अमेरिकन सैन्याने इराणी लोकांना नौदल सुविधा असलेल्या बंदरांपासून दूर राहण्यास सांगितले, इराणच्या सैन्याने इशारा दिला की जर बंदरांना धोका निर्माण झाला तर या प्रदेशातील आर्थिक आणि व्यापार केंद्रे यांना “कायदेशीररित्या लक्ष्य” करण्यात येईल.

तेहरानमधील एका बँकेच्या कार्यालयांवर रात्री हल्ला झाल्यानंतर, झोलफकारी म्हणाले की इराण यानंतर अमेरिका किंवा इस्रायलशी व्यवसाय करणाऱ्या बँकांवर हल्ला करून प्रत्युत्तर देईल. त्यामुळे पश्चिम आशियातील लोकांनी बँकांपासून हजार दशलक्ष दूर राहावे.

आंतरराष्ट्रीय ऊर्जा संस्थेने किमती स्थिर करण्यासाठी जागतिक धोरणात्मक साठ्यातून 400 दशलक्ष बॅरल सोडण्याची शिफारस केली, जी इतिहासातील सर्वात मोठी संख्या आहे.

अमेरिकेचे ऊर्जा सचिव क्रिस राईट म्हणाले की ट्रम्प यांनी पुढील आठवड्यापासून अमेरिकेच्या धोरणात्मक पेट्रोलियम रिझर्व्हमधून 172 दशलक्ष बॅरल सोडण्यास परवानगी दिली आहे.

टीम स्ट्रॅटन्यूज
(रॉयटर्सच्या इनपुट्ससह)