व्हेनेझुएलाच्या धर्तीवर तैवानवर हल्ला करणे चीनसाठी अडचणीचे ठरणार

तैवानचा ताबा घेण्याच्या तयारीचा भाग म्हणून, व्हेनेझुएलाच्या धर्तीवर तैवानच्या नेत्यांचे अचानक अपहरण करण्याची मागणी काही चिनी ऑनलाइन युझर्स करत आहेत. मात्र विश्लेषक, अभ्यासक आणि सुरक्षा अधिकाऱ्यांच्या मते, चीनची आधुनिकीकरणाच्या दिशेने वाटचाल करणारी लष्करी शक्ती अजूनही त्यासाठी तयार नाही.

त्यांच्या मते, तैवानमध्ये चीनच्या लष्करासमोर एक असा शत्रू आहे, ज्याने आपल्या नेत्यांबाबत ‘नेतृत्व संपवण्याच्या कारवाई’ विरोधात अनेक वर्षांपासून तयारी केली आहे. याशिवाय, तैवानकडे व्यापक हवाई संरक्षण आणि रडार क्षमता आहेत, तसेच त्याला अमेरिका आणि त्याच्या मित्र राष्ट्रांकडूनही संभाव्य पाठिंबा मिळेल.

चीनने प्रगत शस्त्रे मिळवण्यासाठी अनेक वर्षे खर्च केली असली तरी, पीपल्स लिबरेशन आर्मीच्या ती शस्त्रे प्रभावीपणे वापरण्याच्या क्षमतेबद्दल, तसेच त्यांना युद्धात एकत्र जोडणाऱ्या कमांड संरचनेबद्दल प्रश्न कायम आहेत.

तैवानच्या सत्ताधारी डेमोक्रॅटिक प्रोग्रेसिव्ह पक्षाचे आमदार चेन कुआन-टिंग म्हणाले, “अशी कोणतीही कारवाई अडचणीत आल्यास, त्याचे रूपांतर लवकरच मोठ्या संघर्षात होईल, ज्यामध्ये राजकीय आणि लष्करी धोका अत्यंत जास्त असेल.”

ते पुढे म्हणाले की, तैवानच्या विविध स्तरांवरील हवाई-संरक्षण आणि पूर्व-सूचना प्रणालींमुळे कोणताही हवाई हल्ला किंवा विशेष-कारवाईद्वारे घुसखोरीचा प्रयत्न केला गेला तर तो तैवानची सामुद्रधुनी ओलांडतानाच पकडला जाण्याचा धोका आहे, ज्यामुळे संघर्षात वाढ होण्याचे संकेत मिळतात.

अमेरिकेचे हवाई वर्चस्व

गेल्या आठवड्यात व्हेनेझुएलाचे राष्ट्राध्यक्ष निकोलस मादुरो आणि त्यांच्या पत्नीला बाहेर काढण्याच्या कारवाईद्वारे अमेरिकेने आपल्या सैन्याच्या युद्ध-सिद्ध हवाई वर्चस्वाचे प्रदर्शन केले.

त्याच्या लष्कराने स्टेल्थ फायटर विमाने, शत्रूच्या संरक्षण प्रणालींना निकामी करणारी जेट विमाने आणि गुप्त टेहळणी ड्रोन तसेच उपग्रहांच्या मदतीने आकाशावर नियंत्रण मिळवले, जे कमांडर्सना रिअल-टाइम गुप्त माहिती पुरवत होते.

याउलट, चेन म्हणाले की, पीपल्स लिबरेशन आर्मीमध्ये “खऱ्या संयुक्त-कारवाईचा अनुभव, इलेक्ट्रो-मॅग्नेटिक आणि इलेक्ट्रॉनिक-युद्ध क्षमता, आणि उच्च-जोखमीच्या मोहिमांची प्रत्यक्ष युद्धभूमीवरील पडताळणी यामध्ये अजूनही स्पष्ट उणिवा आहेत.”

याबाबत रॉयटर्सने फॅक्सद्वारे पाठवलेल्या प्रश्नांना चीनच्या संरक्षण मंत्रालयाने तात्काळ प्रतिसाद दिला नाही.

लोकशाही पद्धतीने शासित तैवानवर आपलाच प्रदेश असल्याचा दावा करणाऱ्या चीनने या बेटाला आपल्या नियंत्रणाखाली आणण्यासाठी बळाचा वापर करण्याची शक्यता नाकारलेली नाही. तैवानचे सरकार चीनचे दावे फेटाळून लावते.

सिंगापूरस्थित सुरक्षा अभ्यासक कॉलिन कोह म्हणाले, “कार्यवाहीच्या दृष्टीने, अलीकडच्या काळात पीएलए सैन्याच्या एकत्रीकरणाच्या बाबतीत प्रगती करण्याचा प्रयत्न करत असले तरी, अमेरिकेने दशकांपासून जे काही मिळवले आहे, त्याच्या तुलनेत ही अजूनही अगदी सुरुवातीची पावले आहेत.”

तैवानचे सार्वभौमत्व

गेल्या महिन्यात बीजिंगने आपल्या नवीनतम लष्करी सरावाचा भाग म्हणून तैवानच्या दिशेने रॉकेट डागल्यानंतर, राष्ट्राध्यक्ष लाई चिंग-ते यांनी सांगितले की, तैवान आपले सार्वभौमत्व राखण्यासाठी आणि आपली संरक्षण क्षमता वाढवण्यासाठी दृढनिश्चयी आहे.

तैवानच्या सभोवती सुरू असणारे हे आतापर्यंतचे सर्वात मोठे लष्करी सराव होते, ज्यामध्ये चिनी अधिकारी आणि लष्कराकडून तीव्र संदेशही देण्यात आले.

चीनच्या तैवान व्यवहार कार्यालयाने एका निवेदनात म्हटले आहे की, “तैवानच्या मुद्द्यात हस्तक्षेप करण्याचा किंवा चीनच्या अंतर्गत बाबींमध्ये ढवळाढवळ करण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या कोणत्याही बाह्य शक्तींना चिनी पीपल्स लिबरेशन आर्मीच्या लोखंडी भिंतींवर आपले डोके आपटून रक्तबंबाळ व्हावे लागेल.”

ऑक्टोबरमध्ये, लाई यांनी ‘टी-डोम’ नावाच्या बहुस्तरीय हवाई-संरक्षण प्रणालीचे अनावरण केले.

ही प्रणाली इस्रायलच्या ‘आयर्न डोम’ प्रणालीसारखीच असावी असा अंदाज आहे, ज्यात अधिक कार्यक्षम आणि ‘सेन्सर-टू-शूटर’ यंत्रणा असेल, ज्यामुळे शत्रूचा खात्मा करण्याचा वेग जास्त राहील. यात तैवानमध्ये विकसित केलेल्या ‘स्काय बो’ क्षेपणास्त्रांपासून ते अमेरिकेकडून पुरवलेल्या ‘हिमर्स’ रॉकेट प्रणालींपर्यंतच्या शस्त्रास्त्रांचा समावेश आहे.

तैपेईच्या मुख्य विमानतळाचे शत्रूच्या लँडिंगपासून संरक्षण करण्यासाठी जुलैमध्ये, तैवानच्या लष्कराने एक सराव केला होता.

तैवानच्या राष्ट्रीय संरक्षण आणि सुरक्षा संस्थेतील संशोधक सु त्झू-युन यांनी तैपेईभोवतीच्या महत्त्वपूर्ण संरक्षण व्यवस्थेचे वर्णन केले आहे, ज्यात जवळच्या पर्वतांमध्ये असलेल्या लांब पल्ल्याच्या क्षेपणास्त्रांचा, तामसुई नदीच्या मुखाशी असलेल्या कमी पल्ल्याच्या शस्त्रांचा आणि खांद्यावरून डागता येणाऱ्या स्टिंगर क्षेपणास्त्रांनी सुसज्ज असलेल्या लष्करी पोलिसांचा समावेश आहे.

“एकंदरीत, यामुळे एक संपूर्ण संरक्षण परिमिती तयार होते,” असे सु म्हणाल्या.

मादुरो यांच्या अपहरण मोहिमेतून प्रेरणा?

लष्करी अधिकाऱ्यांच्या मते, तैवानवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी चीनने लष्करी पर्यायांच्या विस्तृत श्रेणीमध्ये तैपेईमधील अपहरण मोहिमांबाबतयुद्ध-अभ्यास केला असला, तरी काही चिनी ऑनलाइन युझर्सनी व्हेनेझुएलामधील अमेरिकेच्या कारवाईचा प्रेरणा म्हणून उल्लेख केला.

“व्हेनेझुएलाच्या परिस्थितीने आम्हाला तैवानच्या एकीकरणासाठी एक उपाय दिला आहे,” असे ‘एक्स’ (पूर्वीचे ट्विटर) सारख्या वेइबो या मायक्रोब्लॉगिंग साइटवर एका युझरने म्हटले.

प्रथम, विशेष मोहिमांद्वारे लाई चिंग-तेला अटक करा, त्यानंतर त्वरित तैवान ताब्यात घेतल्याची घोषणा करा, नवीन ओळखपत्रे जारी करा… आणि एक जलद व निर्णायक विजय मिळवा.”

तैवानी संसदेच्या परराष्ट्र व्यवहार आणि संरक्षण समितीचे सदस्य असलेल्या चेन यांनी अशा विधानांना ‘काल्पनिक’ ठरवून फेटाळून लावले तर इतर विश्लेषकांनी सांगितले की, अशा कोणत्याही प्रयत्नाला लवकरच कठोर लष्करी वास्तवाचा सामना करावा लागेल.

कोह म्हणाले की, चीनने बोइंगच्या EA-18G ग्रोवलर इलेक्ट्रॉनिक-वॉरफेअर जेट आणि नॉर्थ्रॉप ग्रुमनच्या E-2D ॲडव्हान्स्ड हॉकआय कमांड आणि लवकर चेतावणी देणाऱ्या विमानांसारख्या प्लॅटफॉर्मची प्रतिकृती तयार करण्यासाठी विमाने जोडली आहेत, परंतु त्यांच्या नेमक्या क्षमता अद्याप स्पष्ट झालेल्या नाहीत.

टीम स्ट्रॅटन्यूज
(रॉयटर्सच्या इनपुट्ससह)