![](https://bharatshakti.in/wp-content/uploads/2024/03/LT-BSI-Defence.gif")
DSCA ने जाहीर केलेल्या तपशीलांनुसार, या पॅकेजमध्ये 100 जेव्हलिन मिसाईल, 45.7 दशलक्ष अमेरिकन डॉलर्स किमतीचे 25 हलके कमांड लॉन्च युनिट्स आणि 47.1 दशलक्ष अमेरिकन डॉलर्स किमतीचे 216 एक्सकॅलिबर राउंड्स समाविष्ट आहेत. या विक्रीमध्ये संबंधित लॉजिस्टिक आणि तांत्रिक समर्थन, सुटे भाग, नूतनीकरण सेवा, ऑपरेटर प्रशिक्षण, मॅन्युअल आणि त्यांची कायमस्वरूपी देखभाल यांचाही समावेश आहे.
भारतीय सैन्य आपल्या सीमेवर सुरू असलेल्या सुरक्षा चिंतांमुळे फायरपॉवर वाढविण्यासाठी आणि साठा पुन्हा भरण्यासाठी आपत्कालीन खरेदी (EP) यंत्रणेअंतर्गत महत्त्वपूर्ण खरेदी जलदगतीने करत आहे. लष्कराने अलीकडेच पुष्टी केली की त्यांनी तातडीच्या ऑपरेशनल गरजा पूर्ण करण्यासाठी जेव्हलिन क्षेपणास्त्रांची आपत्कालीन खरेदी सुरू केली आहे.
मे 2025 मध्ये ऑपरेशन सिंदूर दरम्यान दहशतवादी पायाभूत सुविधांवर अचूक हल्ला करण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात वापरण्यात आलेले एक्सकॅलिबर राउंड देखील मोठ्या प्रमाणात खरेदी केले जात आहेत कारण लष्कर त्यांच्या लांब पल्ल्याच्या हल्ल्याच्या क्षमता मजबूत करत आहे.
हेही वाचा –US-Made Javelin Anti-Tank Guided Missiles Purchase Underway: DG Infantry
धोरणात्मक महत्त्व
DSCA ने म्हटले आहे की प्रस्तावित विक्रीमुळे “अमेरिका-भारत धोरणात्मक भागीदारी मजबूत होईल” आणि सध्याच्या तसेच उदयोन्मुख धोक्यांना तोंड देण्याची भारताची क्षमता वाढेल. त्यात असेही म्हटले आहे की भारताला “या वस्तू आणि सेवांना त्याच्या विद्यमान सैन्य संरचनेत सामावून घेण्यास कोणतीही अडचण येणार नाही”.
महत्त्वाचे म्हणजे, अमेरिकन सरकारने यावर भर दिला की या व्यवहारामुळे प्रादेशिक लष्करी संतुलन बदलणार नाही आणि या टप्प्यावर कोणतीही ऑफसेट व्यवस्था निर्दिष्ट केलेली नाही, ज्यामुळे असे कोणतेही करार भारत आणि संरक्षण उत्पादकांमधील भविष्यातील वाटाघाटींवर सोडले जातील.
जॅव्हलिनची गरज का?
रेथियन आणि लॉकहीड मार्टिन यांनी विकसित केलेले, जॅव्हलिन हे जगातील सर्वात सक्षम तिसऱ्या पिढीतील मानव-पोर्टेबल अँटी-टँक शस्त्रांपैकी एक आहे. ही प्रणाली fire-and-forge या क्षमतेवर चालते, त्यामुळे हा असा फ्लॅटफॉर्म आहे जो डोंगराळ आणि आव्हानात्मक भूभागात जिथे गतिशीलता महत्त्वाची असते तिथे सैनिकांना प्रक्षेपणानंतर लगेचच स्थलांतर करण्यास सक्षम करते.
त्याच्या टॉप-अटॅक फ्लाइट प्रोफाइलमुळे क्षेपणास्त्र रणगाड्याच्या वरच्या पातळ कवचावर प्रहार करण्यास सक्षम होते, तर सॉफ्ट-लॉन्च यंत्रणा बंकर किंवा बिल्ट-अप पोझिशन्ससारख्या मर्यादित क्षेत्रांमधून गोळीबार करण्यास परवानगी देते. या प्रणालीमध्ये एक डिस्पोजेबल क्षेपणास्त्र कॅनिस्टर आणि पुन्हा वापरता येणारे कमांड लाँच युनिट (CLU) आहे, ज्यामुळे वारंवार आघाडीवर त्याचा वापर करता येतो.
स्वदेशी संरक्षण उत्पादन मजबूत करणे आणि परदेशी पुरवठादारांवरील अवलंबित्व कमी करणे या व्यापक राष्ट्रीय उद्दिष्टांशी सुसंगत, भारत सह-उत्पादन पर्यायांचा शोध घेत असताना ऑपरेशनल गरजा पूर्ण करणे हे देखील तात्काळ आदेशाचे उद्दिष्ट आहे.
एक्सकॅलिबर: भविष्यातील युद्धभूमीसाठी अचूक तोफखाना
RTX कॉर्पोरेशनने निर्मित एक्सकॅलिबर हा जीपीएस-मार्गदर्शित, विस्तारित-श्रेणीचा 155 मिमी तोफखाना प्रक्षेपक आहे ज्याचे अंतर दोन मीटरपेक्षा कमी असल्याचा दावा केला जातो. त्याची जाम-प्रतिरोधक मार्गदर्शक प्रणालीमुळे खडकाळ भूभागात किंवा शहरी वातावरणात अचूक प्रहार करता येतो. उत्पादकाच्या मते, एकाच एक्सकॅलिबर राउंडमुळे असे परिणाम साध्य होऊ शकतात. अन्यथा असा हल्ला करण्यासाठी अनेकदा पारंपरिक शेलची आवश्यकता असते, ज्यामुळे दारूगोळा खर्च आणि अप्रत्यक्ष नुकसान होण्याची शक्यता कमी होते.
216 प्रक्षेपकांसह, भारताला अग्निरोधक प्रणाली, प्रणोदक शुल्क, प्राइमर्स, तांत्रिक सहाय्य, देखभाल आणि दुरुस्ती सेवा आणि ऑपरेशनल सपोर्ट मिळेल.
पुढील टप्पा
काँग्रेसने आता अधिसूचित केल्यामुळे, अमेरिकन कायदेकर्त्यांना पुनरावलोकन करण्यासाठी आणि कोणत्याही आक्षेपांची नोंद करण्यासाठी वैधानिक कालावधी आहे. अर्थात मंजुरी मिळाली तर, विक्रीमुळे अमेरिका आणि भारत यांच्यातील संरक्षण संबंधांचा विस्तार होण्यास गती मिळेल, ज्यात अलिकडच्या वर्षांत वाढत्या तांत्रिक सहकार्य आणि सह-विकासाबाबतच्या चर्चा बघायला मिळाल्या आहेत.
रवी शंकर
