तेजसला होणारे अपघात म्हणजे किरकोळ तांत्रिक चूक: HAL चे स्पष्टीकरण

या महिन्याच्या सुरुवातीला, नियमित प्रशिक्षण उड्डाणानंतर विमान उतरत असताना भारतीय हवाई दलाने एका प्रमुख ऑपरेशनल एअर बेसवर आणखी एक तेजस लढाऊ विमान गमावले. प्राथमिक तपासणीत संशयास्पद तांत्रिक बिघाड असल्याचे दिसून आले.कदाचित ऑनबोर्ड सिस्टम बिघाडामुळे हा अपघात झाला असावा.

विमानाच्या एअरफ्रेमचे मोठ्या प्रमाणात नुकसान झाले. पायलट सुरक्षितपणे बाहेर पडला असला तरी त्याला दुखापत झाली होती.

विमानाच्या आगमनानंतर अपघात झालेले हे तिसरे तेजस विमान ठरले. मार्च 2024 मध्ये जैसलमेरजवळ पहिला अपघात झाला होता, त्यावेळी मारक क्षमता प्रात्यक्षिकाहून परतणारे एक लढाऊ विमान खाली पडले; मात्र पायलट सुरक्षितपणे बाहेर पडू शकला. दुसरी घटना नोव्हेंबर 2025 मध्ये दुबई एअर शोमध्ये एरोबॅटिक प्रदर्शनादरम्यान घडली, ज्यामध्ये पायलटचा मृत्यू झाला. त्या अपघाताची चौकशी अजूनही सुरू आहे.

ताफ्याची तपासणी वाढवल्यामुळे, आता लक्ष दीर्घकाळापासून रखडलेल्या Mk1A कार्यक्रमाकडे वळले आहे.

Mk1A साठी मूल्यांकन

भारतीय हवाई दल एप्रिलमध्ये तेजस Mk1A चे एक गंभीर मूल्यांकन करेल अशी अपेक्षा आहे, त्यानंतर त्याच्या समावेशाबाबत अंतिम निर्णय घेतला जाईल.

लढाऊ क्षमतेशी तडजोड न करता वितरणाला गती देणे हा या सरावाचा उद्देश आहे. सूत्रांच्या माहितीनुसार, हवाई दल काही दुय्यम वैशिष्ट्यांवर मर्यादित शिथिलता विचारात घेऊ शकते, परंतु मुख्य ऑपरेशनल आवश्यकता कोणत्याही परिस्थितीत बदलणार नाहीत.

HAL चे अध्यक्ष आणि व्यवस्थापकीय संचालक यांनी अलीकडेच सांगितले की पाच तेजस Mk1A विमाने तयार आहेत आणि त्यांच्या स्वीकृतीसाठी IAF सोबत चर्चा सुरू आहे. तथापि, फ्रंटलाइन स्क्वॉड्रनमध्ये त्यांचा समावेश केवळ हवाई दलाच्या अनिवार्य मूल्यांकन आणि स्वीकृती प्रक्रियेनंतरच केला जाईल.

सूत्रांनी सांगितले की क्षेपणास्त्र गोळीबार चाचण्या आधीच पूर्ण झाल्या आहेत. रडार आणि इलेक्ट्रॉनिक युद्ध एकत्रीकरणाशी संबंधित प्रमाणपत्र, एकूण शस्त्रे प्रमाणीकरणासह, अंतिम मंजुरीकडे वाटचाल करत आहे. एप्रिलमधील मूल्यांकनादरम्यान IAF संपूर्ण प्रमाणन डेटा सेटचा आढावा घेईल अशी अपेक्षा आहे.

एकदा प्रमाणपत्राची औपचारिकता पूर्ण झाली की, हवाई दल स्वीकृती चाचण्या सुरू करेल ज्या अनेक आठवडे चालतील. त्या मंजूर झाल्यानंतरच विमानांना ऑपरेशनल स्क्वॉड्रनमध्ये समाविष्ट केले जाईल.

विलंब आणि स्क्वॉड्रन दबाव

तेजस Mk1A कार्यक्रम नियोजित वेळेपेक्षा जवळजवळ 2 वर्षे विलंबाने सुरू आहे, HAL इंजिन पुरवठ्यातील अडचणी आणि विलंब असे कारण देत आहे. 180 Mk1A लढाऊ विमानांची ऑर्डर देणाऱ्या हवाई दल त्यांच्या लढाऊ स्क्वॉड्रनच्या अपेक्षित संख्येपेक्षा कमी स्क्वॉड्रन संख्या असल्याने आधीच दबावाखाली असताना तेजसच्या समावेशाची वाट पाहत आहे.
सध्या तरी, HALने नव्या अपघातास स्पष्टपणे नकार देण्यामागचा उद्देश वाटणाऱ्या चिंता तत्काळ दूर करण्यासाठी असल्याचे दिसून येते. या कार्यक्रमाची अधिक निर्णायक चाचणी एप्रिलमध्ये होईल, जेव्हा हवाई दल त्याच्या मुख्य लढाऊ आवश्यकतांविरुद्ध ऑपरेशनल निकडीचे मूल्यांकन करेल.

टीम भारतशक्ती