रिलायन्सच्या मदतीने अमेरिका टेक्सास सीमेवर नवीन तेल शुद्धीकरण प्रकल्प उघडणार

अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी मंगळवारी टेक्सासमधील ब्राउन्सविले येथे नवीन तेल शुद्धीकरण प्रकल्प बांधण्याची घोषणा केली. या प्रकल्पात भारतीय ऊर्जा कंपनी रिलायन्स इंडस्ट्रीजच्या भूमिकेबद्दल त्यांनी आभार मानले.

इराणसोबत अमेरिका-इस्रायल युद्ध सुरू झाल्यानंतर पेट्रोलच्या किमती वाढल्याबद्दल अमेरिकन वाहनचालक प्रतिक्रिया देत असताना आणि ट्रम्प यांच्या अध्यक्षपदाच्या शेवटच्या दोन वर्षांत काँग्रेसवर कोणता पक्ष नियंत्रण ठेवेल हे ठरवणाऱ्या मध्यावधी निवडणुकांसाठी रिपब्लिकन आणि डेमोक्रॅट्स सज्ज होत असताना ट्रम्प यांनी ही घोषणा केली.

अमेरिका फर्स्ट रिफायनिंगने एका निवेदनात म्हटले आहे की अमेरिका-मेक्सिको सीमेवरील ब्राउन्सविले बंदरात बांधण्यात येणारी 1 लाख 68 हजार  बॅरल-प्रति-दिवस (बीपीडी) रिफायनरी, कार्यरत असताना, अमेरिकेच्या व्यापार तूटमध्ये 300 अब्ज डॉलर्सची भरपाई करेल.

ऐतिहासिक निर्णय

अमेरिका फर्स्ट रिफायनिंगचे अध्यक्ष आणि संस्थापक जॉन व्ही. कॅल्स म्हणाले, “हा प्रकल्प अमेरिकन ऊर्जा उत्पादनासाठी एक ऐतिहासिक पाऊल आहे. “अर्ध्या शतकात प्रथमच, युनायटेड स्टेट्स विशेषतः अमेरिकन शेल तेलासाठी तयार केलेले नवीन रिफायनरी बांधणार आहे”

अनेक यू. एस. गल्फ कोस्ट रिफायनरीज फ्रॅकिंग शेल फील्डमधून हलक्या, गोड कच्च्या तेलावर प्रक्रिया करू शकत नाहीत कारण गेल्या 40 वर्षांत ते कमी किमतीच्या जड, आंबट कच्च्या तेलासाठी तयार केल्या गेल्या होत्या, ज्यात उच्च घनता आणि अधिक गंधक आहे.

कॅल्स यांनी ट्रम्प प्रशासनाच्या ऊर्जा धोरणाचे कौतुक केले आणि देशांतर्गत तेलशुद्धीकरण प्रकल्पांद्वारे अमेरिकेच्या कच्च्या तेलाच्या उत्पादनावर भर दिला.

भारतातील सर्वात मोठी खाजगी क्षेत्रातील कंपनी रिलायन्स, जी अमेरिका फर्स्टच्या निवेदनात केवळ ‘जागतिक महासत्ता’ म्हणून ओळखली गेली होती, परंतु ट्रम्प यांनी ट्रुथ सोशलवरील एका पोस्टमध्ये तिचे नाव घेतले होते, तिने ’10 आकडी मूल्यांकन’ असलेल्या कंपनीत ‘9 आकड्यांची गुंतवणूक’ केली.

रिलायन्सने ‘अमेरिका फर्स्ट’ सोबत ’20 वर्षांच्या बंधनकारक खरेदी मुदत पत्रकावर’ देखील स्वाक्षरी केली, म्हणजे कंपनी रिफायनरीद्वारे उत्पादित उत्पादने खरेदी करेल.

अमेरिका फर्स्टची या वर्षाच्या दुसऱ्या तिमाहीत सुरुवात करण्याची योजना आहे, असे कंपनीने म्हटले आहे.

निर्यात रिफायनरी?

अमेरिकेच्या गल्फ कोस्टवर नवीन रिफायनरी उभारण्याच्या गरजेबद्दल विश्लेषकांना शंका आहे कारण तिथे आधीच अमेरिकेच्या सर्वात मोठ्या 10 रिफायनरीजपैकी आठ आहेत. तर सर्वाधिक मोठ्या रिफायनरीजपैकी पाच टेक्सासमध्ये आहेत.

“ट्रम्प प्रशासनाने केलेल्या अशा सुरुवातीच्या घोषणांमध्ये खूप जास्त अत्युत्तमता आहे,” असे रिफाइंड फ्युएल्स ॲनालिटिक्सचे व्यवस्थापकीय संचालक जॉन ऑयर्स म्हणाले.

अमेरिका फर्स्ट अंतर्गत ही रिफायनरी “अमेरिकेच्या बाजारपेठांना इंधन देईल, आपली राष्ट्रीय सुरक्षा मजबूत करेल, अमेरिकन ऊर्जा उत्पादन वाढवेल, अब्जावधी डॉलर्सचा आर्थिक परिणाम देईल आणि जगातील सर्वात स्वच्छ रिफायनरी असेल,” असे ट्रम्प यांनी प्रकल्पाची घोषणा करताना ट्रुथ सोशल पोस्टमध्ये म्हटले आहे.

अमेरिकेच्या गल्फ कोस्ट रिफायनरीजना अमेरिकेच्या इतर भागांमधील प्लांटपेक्षा फायदे आहेत, असे क्लोझा ॲडव्हायझर्स एलएलसीचे प्रमुख विश्लेषक टॉम क्लोझा म्हणाले.

“जर ब्राउन्सव्हिल हे बांधकामासाठी खरोखरच योग्य ठिकाण असेल, तर मी असे गृहीत धरेन की ते निर्यात करण्यासाठी कामी येणाऱ्या रिफायनरीकडे पाहत आहेत,” असे क्लोझा म्हणाले. “कारण स्थानिक पातळीवर याला  फारशी मागणी नाही आणि ब्राउन्सविले येथील उत्पादने इतरत्र नेण्यासाठी पाइपलाइन कनेक्शन नाहीत.”

अमेरिकन रिफायनरीज दक्षिण अमेरिकेच्या मोटर इंधन आणि हीटिंग ऑइलच्या प्रमुख पुरवठादार आहेत, असे क्लोझा म्हणाले आणि नैसर्गिक वायू, हायड्रोजन आणि घरगुती कच्च्या तेलासाठी त्यांची किंमत कमी आहे.

रिलायन्स इंडस्ट्रीज

रिफायनिंगमधील रिलायन्सच्या प्रदीर्घ कामगिरीची नोंद ऑयर्सने घेतली आहे.  कंपनी जामनगरमधून भारतातील 1.4 दशलक्ष बॅरल प्रतिदिन तेल शुद्धीकरण कारखाना चालवते, जो जगातील सर्वात मोठा आहे.

“पुढे काय घडते ते पाहूया,” असे ते म्हणाले. “रिलायन्स ही एक अतिशय यशस्वी कंपनी आहे.”

कंपनीच्या वेबसाइटनुसार, 2025 मध्ये 125 अब्ज डॉलर्सचा महसूल नोंदविणारी रिलायन्स तेल शुद्धीकरण आणि पेट्रोकेमिकल्सव्यतिरिक्त, किरकोळ विक्री, अक्षय ऊर्जा, डिजिटल सेवा, मीडिया आणि मनोरंजन क्षेत्रात व्यवसाय करते.

2025 च्या उत्तरार्धात, 2 लाख 84 हजार बॅरल प्रतिदिन क्षमतेच्या दोन कॅलिफोर्निया रिफायनरीजनी कॅलिफोर्नियाच्या जीवाश्म इंधन उद्योगांच्या कठोर नियमनाचा हवाला देऊन उत्पादन कायमचे बंद केले आहे.

गेल्या दशकात नवीन रिफायनरीज बांधण्याचा किंवा रिफायनरीजमध्ये नवीन भर घालण्याचा खर्च सरासरी प्रति बॅरल क्षमतेच्या सुमारे $40 हजार किंवा 1 लाख 68 हजार बॅरलसाठी सुमारे $6.7 अब्ज इतका झाला आहे.

यूएस एनर्जी इन्फॉर्मेशन ॲडमिनिस्ट्रेशनच्या मते, 2024 च्या अखेरीस अमेरिकेची रिफायनिंग क्षमता 18.4 दशलक्ष बॅरल प्रतिदिन होती, ती 2030 च्या दशकात याच्या क्षमतेत हळूहळू वाढ करून ती  आणखी वाढण्याची अपेक्षा आहे, असे ऑयर्स म्हणाले.

टीम स्ट्रॅटन्यूज
(रॉयटर्सच्या इनपुट्ससह)