भारत- इंडोनेशिया: सागरी सहकार्य मजबूत, इंडो पॅसिफिक दृष्टिकोनाला दुजोरा

संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह आणि इंडोनेशियाचे संरक्षण मंत्री स्याफ्री स्यामसोएद्दीन यांच्यात तिसऱ्या भारत-इंडोनेशिया संरक्षण मंत्र्यांच्या संवादासाठी काल नवी दिल्ली येथे भेट झाली.

या चर्चेत पुढील मुद्द्यांवर एकरूपता अधिक अधोरेखित झाली: दोन्ही राष्ट्रे अशा प्रदेशाचे रक्षण करण्यासाठी एकत्र काम करण्याचा मानस बाळगतात जिथे प्रमुख शक्ती स्पर्धा, वादग्रस्त पाणी आणि वाढत्या सुरक्षा धोक्यांमुळे सहकार्यात्मक भागीदारी अपरिहार्य बनली आहे.

दोघांनी पुन्हा एकदा पुष्टी केली की इंडो पॅसिफिक क्षेत्र मुक्त, शांततापूर्ण, स्थिर आणि समृद्ध राखले पाहिजे, आंतरराष्ट्रीय कायद्याद्वारे नियंत्रित सागरी क्रिया आणि सार्वभौमत्वाचा आदर केला पाहिजे. दोन्ही बाजूंनी आसियानच्या इंडो-पॅसिफिक दृष्टिकोन आणि भारताच्या इंडो-पॅसिफिक महासागर उपक्रमातील नैसर्गिक संरेखनावर प्रकाश टाकला, प्रादेशिक संतुलन राखण्यासाठी समन्वित दृष्टिकोनाची गरज यावर भर दिला.

सागरी सहकार्य: भारत-इंडोनेशिया संबंधांचा एक आधारस्तंभ असलेल्या सागरी सहकार्याकडे पुन्हा लक्ष वेधण्यात आले. मंत्र्यांनी हिंद महासागरात सुरू असलेल्या नौदल समन्वयाचा आढावा घेतला, माहिती-आदानप्रदान यंत्रणेचा विस्तार करण्यावर चर्चा केली आणि ADMM-Plus सारख्या ASEAN-नेतृत्वाखालील संरचनांना पाठिंबा देण्याचा पुनरुच्चार केला. बेकायदेशीर मासेमारीपासून ते वादग्रस्त सागरी मार्गांपर्यंतच्या आव्हानांना तोंड देत असताना सागरी क्षेत्र जागरूकता, सायबर लवचिकता आणि ऑपरेशनल तयारीमध्ये अधिक सहकार्याला प्राधान्य म्हणून ओळखले गेले.

गेल्या महिन्यात विशाखापट्टणम येथे झालेल्या द्विपक्षीय सागरी सराव, समुद्र शक्ती-2025 च्या यशस्वी पूर्ततेनंतर हा संवाद झाला. जटिल हवाई-संरक्षण युक्त्या, हेलिकॉप्टर ऑपरेशन्स आणि VBSS मोहिमा असलेल्या या सरावाने दोन्ही नौदलांमधील वाढत्या परस्परसंवादाला बळकटी दिली. अधिकाऱ्यांनी नमूद केले की आंतरराष्ट्रीय सागरी सीमा रेषेवर समन्वित गस्तांसह समुद्र शक्तीसारखे सराव या प्रदेशात स्थिरता राखण्यासाठी केंद्रस्थानी बनले आहेत.

सागरी सहकार्य हा अजेंड्यावर वर्चस्व गाजवत असताना, बैठकीत व्यापक संरक्षण संबंधांचाही समावेश होता. इंडोनेशियाने तंत्रज्ञान सहकार्य, संयुक्त संशोधन आणि विकास तसेच पुरवठा साखळी संबंधांसह विस्तारित संरक्षण उद्योग भागीदारीमध्ये रस दर्शविला. पाणबुडी विकासातील भारताची प्रगती, विशेषतः स्कॉर्पिन-क्लास कार्यक्रमाद्वारे, सहकार्यासाठी मजबूत क्षमता असलेले क्षेत्र म्हणून मान्य करण्यात आली. संरक्षण औषध आणि लष्करी आरोग्य प्रणालींमध्ये संयुक्त कार्याचाही शोध घेण्यात आला.

मंत्र्यांनी तिन्ही सेवांमध्ये लष्कर-ते-लष्करी देवाणघेवाणीतील विकासाचा आढावा घेतला आणि प्रशिक्षण कार्यक्रम, अधिकारी-स्तरीय देवाणघेवाण आणि संस्थात्मक सहकार्य वाढविण्यावर सहमती दर्शविली. मानवतावादी आणि जागतिक शांतता मुद्द्यांवरही चर्चा झाली, दोन्ही बाजूंनी पॅलेस्टाईनमध्ये कायमस्वरूपी शांतता राखण्याच्या प्रयत्नांना पाठिंबा दिला आणि इंडोनेशियाने संयुक्त राष्ट्रांच्या आदेशानुसार गाझामध्ये शांतता राखण्यासाठी कर्मचारी पाठवण्याची तयारी दर्शविली.

सद्भावनेची कृती म्हणून, भारताने इंडोनेशियाला लष्कराच्या रिमाउंट आणि व्हेटर्नरी कॉर्प्सकडून घोडे आणि एक औपचारिक गाडी भेट देण्याची घोषणा केली.

सागरी सुरक्षा इंडो-पॅसिफिकच्या धोरणात्मक परिदृश्याला आकार देत असताना, भारत आणि इंडोनेशियाने प्रादेशिक स्थिरता राखण्यासाठी सक्रिय, समन्वित भूमिका बजावण्याचा त्यांचा हेतू दर्शविला.

टीम भारतशक्ती