हिंद महासागरातील ‘दिएगो गार्सिया’ तळाला इराणने केले दोन क्षेपणास्त्रांनी लक्ष्य?

वॉल स्ट्रीट जर्नलच्या वृत्तानुसार, इराणने यापूर्वी कधीही न पाहिलेली क्षमता दाखवली आहे. नाव न सांगणाऱ्या अधिकाऱ्यांनी दावा केला आहे की, 4 हजार किलोमीटर दूर असलेल्या हिंद महासागरातील डिएगो गार्सिया येथील अमेरिका-ब्रिटन तळावर दोन क्षेपणास्त्रे डागण्यात आली. 

मात्र प्राथमिक रिपोर्टनुसार दोन्ही क्षेपणास्त्रे लक्ष्यापर्यंत पोहोचली नाहीत: पहिले क्षेपणास्त्र हवेतच फुटले, तर दुसऱ्या क्षेपणास्त्राला अमेरिकेच्या नौदलाच्या जहाजाने डागलेल्या इंटरसेप्टरने रोखले. त्यामुळे हा हल्ला यशस्वी झाला की नाही, हे अद्याप स्पष्ट नाही.

विश्लेषक आदिल ब्रार यांनी ट्विटरवर लिहिले: “डिएगो गार्सिया हा केवळ एक प्रतिकात्मक तळ नाही; ते हिंद महासागरातील एक मोक्याचे केंद्र आहे, जिथे अवजड विमानांसाठी लांब धावपट्टी, मोठा इंधन साठा, रडार सुविधा आणि मोठ्या नौदल जहाजांना सामावून घेणारे खोल पाण्याचे बंदर आहे.

“जर या हल्ल्याची पुष्टी झाली, तर मोठी गोष्ट केवळ क्षेपणास्त्र लक्ष्य चुकणे ही नाही, तर त्यातून मिळणारा संदेश ही आहे: इराण अशा तळाला धमकावण्यास तयार असल्याचे दिसते, जो मध्य पूर्व आणि विस्तृत हिंद महासागरात अमेरिकेच्या लष्करी सामर्थ्याला आधार देतो.”

सार्वजनिक अहवालानुसार इराणची सर्वात लांब पल्ल्याची बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रे साधारणपणे 2 हजार ते 2 हजार 500 किमीच्या पल्ल्याची आहेत, आणि यामध्ये सेज्जिल, इमाद, गद्र, शहाब-3 आणि खोरमशहर यांसारख्या प्रणालींचा उल्लेख केला जातो, असे त्यांच्या पोस्टमध्ये म्हटले आहे.

त्यांनी नमूद केले की डिएगो गार्सिया हिंद महासागराच्या मध्यभागी वसलेले आहे, आणि हेच एक मोठे कारण आहे की शक्ती प्रदर्शन आणि लॉजिस्टिक्ससाठी या तळाला खूप पूर्वीपासून महत्त्व दिले गेले आहे. हा तळ अवजड विमानांना हाताळू शकतो आणि येथे मोठ्या नौदल जहाजांसाठी एक खोल-पाण्याचे बंदर देखील आहे.

या तळाशी संबंधित कोणताही हल्ला केवळ एका दुर्गम लष्करी तळापुरता मर्यादित नसतो; तो सार्वभौमत्व, तळांचे हक्क आणि हिंद महासागरातील अमेरिका-ब्रिटनच्या लष्करी उपस्थितीबद्दलच्या व्यापक चर्चांनाही स्पर्श करतो, असे ब्रार यांच्या पोस्टमध्ये म्हटले आहे.

अफगाणिस्तान आणि इराकमधील अमेरिकेच्या बॉम्बहल्ला मोहिमा डिएगो गार्सिया या तळावरूनच राबवण्यात आल्या होत्या. इराणविरुद्धच्या ‘संरक्षणात्मक’ कारवायांसाठी अमेरिका सध्या वापरत असलेल्या दोन ब्रिटिश तळांपैकी हा एक आहे, असे लंडनने वर्णन केले आहे.

ब्रिटनने चागोस बेटांचे सार्वभौमत्व मॉरिशसला परत देण्यास सहमती दर्शवली, परंतु बेटांपैकी सर्वात मोठे बेट असलेल्या दिएगो गार्सियावरील तळाचा भाडेपट्टा स्वतःकडेच ठेवला. अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी या हस्तांतरणाला जाहीरपणे विरोध केला आहे.

सूर्या गंगाधरन