इराणविरुद्धच्या अमेरिका-इस्रायल युद्धात 2 हजारांहून अधिक लोक ठार

28 फेब्रुवारी रोजी अमेरिका आणि इस्रायलने इराणवर हल्ले सुरू केल्यापासून, संपूर्ण मध्य पूर्वेत 2 हजारांहून अधिक लोक मारले गेल्याचे रॉयटर्सच्या वृत्तात म्हटले आहे. या हल्ल्यांमुळे, अमेरिकेचे लष्करी तळ असलेल्या अनेक देश आणि प्रादेशिक मित्रराष्ट्रे या विस्तारत जाणाऱ्या संघर्षात ओढले गेले आहे.

इराणपासून ते आखाती प्रदेश आणि लेव्हंटपर्यंत पसरलेल्या या संघर्षात क्षेपणास्त्र हल्ले, ड्रोन हल्ले आणि नौदलाशी संबंधित घटना घडल्या असून, त्याचा फटका लष्करी जवान आणि नागरिक अशा दोघांनाही बसला आहे. खाली संकलित केलेली आकडेवारी ही रविवारपर्यंतच्या अधिकृत निवेदनांवर आणि प्रसारमाध्यमांच्या वृत्तांवर आधारित आहे. रॉयटर्सने मृतांच्या या संख्येची स्वतंत्रपणे पडताळणी केलेली नाही.

या संघर्षात इराणला सर्वाधिक जीवितहानी सोसावी लागली आहे. इराणच्या सरकारी प्रसारमाध्यमांनी सोमवारी दिलेल्या वृत्तानुसार, संघर्ष सुरू झाल्यापासून आतापर्यंत किमान 1 हजार 270 लोकांचा मृत्यू झाला आहे. दुसरीकडे संयुक्त राष्ट्रांमधील इराणच्या राजदूतांनी 6 मार्च रोजी सांगितले होते की, 1 हजार 332 लोक मारले गेले आहेत; या दोन्ही आकडेवारींमधील तफावतीबाबत अधिकाऱ्यांनी अद्याप कोणतेही स्पष्टीकरण दिलेले नाही.

4 मार्च रोजी श्रीलंकेच्या किनाऱ्याजवळ अमेरिकेने एका इराणी युद्धनौकेवर हल्ला केला असता, 104 जवान मारले गेल्याचे इराणी लष्कराने म्हटले होते; या एकूण मृतांच्या संख्येत त्या 104 जवानांचा समावेश आहे की नाही, हे देखील अद्याप स्पष्ट झालेले नाही.

लेबनॉनमध्येही इस्रायली हल्ल्यांमुळे मोठ्या प्रमाणावर जीवितहानी झाली असून, लेबनॉनच्या अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, यात किमान 850 लोक मारले गेल्याचे वृत्त आहे. जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) दिलेल्या माहितीनुसार, मृतांमध्ये 98 मुलांचा समावेश होता; यावरून नागरी वस्त्यांवर झालेल्या या हल्ल्यांच्या गंभीर परिणामांचे गांभीर्य अधोरेखित होते.

इराकमध्ये, किमान 30 लोक मारले गेल्याचे इराकी आरोग्य अधिकाऱ्यांनी सांगितले. यातील बहुतांश लोक ‘शिया पॉप्युलर मोबिलायझेशन फोर्सेस’चे सदस्य होते. याव्यतिरिक्त, इराकी बंदराच्या जवळ टँकर्सवर हल्ला करण्यात आला असता, त्यातील एका परदेशी कर्मचाऱ्याचा मृत्यू झाल्याचे बंदर सुरक्षा अधिकाऱ्यांनी सांगितले.

इस्रायलच्या रुग्णवाहिका सेवेने दिलेल्या माहितीनुसार, इस्रायलमध्ये एकूण 12 मृत्यूंची नोंद झाली आहे; यात 1 मार्च रोजी जेरुसलेमजवळील ‘बेईत शेमेश’ या शहरावर झालेल्या इराणी क्षेपणास्त्र हल्ल्यात मारल्या गेलेल्या नऊ नागरिकांचा समावेश आहे. तसेच, दक्षिण लेबनॉनमधील लष्करी मोहिमांदरम्यान आपले दोन सैनिक मारले गेल्याचेही इस्रायली लष्कराने सांगितले.

संघर्षाला सुरुवात झाल्यापासून अमेरिकेने आपल्या 13 सैनिकांच्या मृत्यूची पुष्टी केली आहे. अमेरिकन लष्कराने दिलेल्या माहितीनुसार, इराकच्या हवाई हद्दीत अमेरिकन लष्कराचे इंधन भरणारे एक विमान कोसळल्याने सहा सैनिक मृत्युमुखी पडले, तर इतर सात जण इराणी लक्ष्यांविरुद्धच्या लढाऊ मोहिमांदरम्यान मारले गेले.

आखातातील इतर भागात, संयुक्त अरब अमिरातीच्या (UAE) संरक्षण मंत्रालयाने इराणी हल्ल्यांमध्ये सहा जणांचा मृत्यू झाल्याचे नमूद केले आहे.

कुवेतनेही एकूण सहा मृत्यूंची नोंद केली आहे; यामध्ये इराणी हल्ल्यांत मारल्या गेलेल्या दोन व्यक्तींचा, तसेच गृह मंत्रालयाचे दोन अधिकारी आणि लष्कराच्या दोन सैनिकांचा समावेश आहे.

सीरियामध्ये, 28 फेब्रुवारी रोजी दक्षिणेकडील ‘सुवेदा’ (Sweida) शहरात एका इमारतीवर इराणी क्षेपणास्त्र आदळल्याने चार जणांचा मृत्यू झाला, असे सरकारी वृत्तसंस्था ‘साना’ने (SANA)  वृत्त दिले आहे.

सोहार प्रांतातील एका औद्योगिक क्षेत्रावर झालेल्या ड्रोन हल्ल्यात ओमानमध्ये दोन जणांचा मृत्यू झाला; अमेरिकेने आणि इराणमधील मध्यस्थी चर्चांचे यजमानपद भूषवणाऱ्या या देशात अशा प्रकारचा बळी जाण्याची ही पहिलीच घटना आहे. एका वेगळ्या घटनेत, मस्कतच्या किनाऱ्याजवळ एका टँकरवर एक वस्तू (projectile) आदळली, ज्यामुळे जहाजावरील एका कर्मचाऱ्याचा मृत्यू झाला; अशी माहिती जहाजाच्या व्यवस्थापकाने दिली आहे.

सौदी अरेबियामध्ये, राजधानी रियाधच्या आग्नेयेस असलेल्या ‘अल-खर्ज’ येथील एका निवासी भागात एक वस्तू (projectile) येऊन पडल्याने दोन लोकांचा मृत्यू झाला.

बहरीनने इराणने केलेल्या वेगवेगळ्या हल्ल्यांमध्ये दोन जणांचा मृत्यू झाल्याचे नमूद केले आहे; यामध्ये राजधानी मनामा येथील एका निवासी इमारतीवर झालेल्या हल्ल्याचाही समावेश असल्याचे गृह मंत्रालयाने सांगितले.

प्रत्यक्ष संघर्ष क्षेत्राबाहेर, उत्तर इराकमध्ये झालेल्या एका ड्रोन हल्ल्यात आपला एक सैनिक ठार झाला असून अन्य सहा जण जखमी झाले असल्याचे फ्रान्सचे सांगितले. या भागात फ्रान्सचे सैन्य दहशतवादविरोधी प्रशिक्षणाच्या मोहिमेवर तैनात होते.

एकत्रितपणे बघितले तर, हे आकडे संघर्षाच्या वाढत्या प्रादेशिक नुकसानावर प्रकाश टाकतात, जो इराण आणि इस्रायलच्याही पलीकडे वेगाने पसरला आहे आणि त्यात परदेशी सैन्य, लष्करी प्रतिष्ठाने आणि धोरणात्मक शिपिंग मार्गांचे आयोजन करणारे अनेक देश समाविष्ट आहेत.

टीम भारतशक्ती