कोलंबिया, पेरूच्या दौऱ्यांमुळे भारत लॅटिन अमेरिकेचे संबंध मजबूत होणार

भारत या आठवड्यात कोलंबिया आणि पेरू येथे एक उच्चस्तरीय शिष्टमंडळ पाठवत आहे, जे ग्लोबल साउथशी संबंध अधिक दृढ करण्याच्या आपल्या वचनबद्धतेवर भर देत आहे. सचिव (पूर्व) पी. कुमारन यांच्या नेतृत्वाखाली 21 ते 26 ऑगस्ट दरम्यान होणारा हा दौरा दक्षिण अमेरिकेतील दोन सर्वात गतिमान अर्थव्यवस्थांसोबत सहकार्य वाढवण्यासाठी एक नवीन प्रयत्न दर्शवितो.

ही भेट नैसर्गिक संसाधने, आर्थिक क्षमता आणि लोकशाही आणि बहुपक्षीयता यासारख्या सामायिक मूल्यांनी समृद्ध असलेल्या लॅटिन अमेरिका आणि कॅरिबियन (LAC) प्रदेशावर भारताचे वाढते धोरणात्मक लक्ष प्रतिबिंबित करते.

कोलंबिया: व्यापार आणि लोकशाही एकता वाढवणे

भारताचे कोलंबियाशी संबंध सातत्याने वाढले आहेत, गेल्या आर्थिक वर्षात द्विपक्षीय व्यापार 4.72 अब्ज अमेरिकन डॉलर्सपर्यंत पोहोचला आहे. कोलंबिया हा भारताला तेल पुरवठा करणारा एक प्रमुख देश आहे आणि औषधनिर्माण, ऑटोमोबाईल्स आणि आयटी क्षेत्रात भारतीय गुंतवणूकीचे आयोजन करतो.

“पूर्व सचिव पी. कुमारन आणि संयुक्त सचिव डॉ. प्रफुल्लचंद्र शर्मा यांच्या भेटीमुळे आम्हाला खूप आनंद झाला आहे आणि त्यांचा सन्मान झाला आहे. ही उच्चस्तरीय भेट LAC प्रदेशाशी संबंध वाढवण्याच्या भारताच्या इराद्याचे प्रतिबिंब आहे,” असे कोलंबियाचे भारतातील राजदूत व्हिक्टर ह्यूगो एचेव्हेरी जरामिलो यांनी स्ट्रॅटन्यूज ग्लोबलला सांगितले.

त्यांनी मूल्ये आणि जागतिक दृष्टिकोन यांच्यातील संरेखनावर प्रकाश टाकला. “भारत आणि कोलंबिया लोकशाही तत्त्वे, अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य आणि मानवी हक्क तसेच जागतिक आव्हानांबद्दल खरी चिंता सामायिक करतात. तो पाया आमच्या भागीदारीला बळकटी देतो.”

या भेटीतील अपेक्षांबद्दल, राजदूत व्हिक्टर म्हणाले, “आम्हाला आशा आहे की यामुळे अकराव्या द्विपक्षीय यंत्रणा बैठकीचा मार्ग मोकळा होईल. आमचे लक्ष व्यापार, गुंतवणूक, पर्यायी ऊर्जा, आयटी आणि आरोग्य यावर आहे. तेल आमच्या व्यापारावर वर्चस्व गाजवत असताना, आम्ही अधिक वैविध्यपूर्ण व्यावसायिक देवाणघेवाण शोधतो.”

त्यांनी नमूद केले की भारतीय व्यवसाय कोलंबियाच्या अर्थव्यवस्थेत आधीच चांगल्या प्रकारे एकत्रित झाले आहेत आणि त्यांच्या देशाच्या भारतातील निर्यातीत आणखी वैविध्य आणण्याची आशा त्यांनी व्यक्त केली.

त्यांनी लॅटिन अमेरिकन आणि कॅरिबियन राज्यांच्या समुदायात (CELAC) आणि पॅसिफिक अलायन्समध्ये कोलंबियाच्या सध्याच्या नेतृत्वाच्या भूमिकेकडेही लक्ष वेधले. “आम्ही भारत-CELAC मंत्रिस्तरीय बैठकीकडे वाटचाल करण्याचे उद्दिष्ट ठेवले आहे. यामुळे परस्पर आदराच्या तत्त्वाखाली जागतिक समस्यांना सामूहिक LAC-भारत प्रतिसाद देण्यास मदत होईल.”

त्यांनी कोलंबियाने वैध यूएस किंवा शेंजेन व्हिसा असलेल्या भारतीय नागरिकांसाठी प्रवास सुलभ केल्याचा उल्लेख केला, ज्यामुळे ते “या प्रदेशातील सर्वात लवचिक स्थलांतर प्रक्रियांपैकी एक” बनले आहे.

पेरू: नैसर्गिक संसाधने आणि धोरणात्मक क्षेत्रे

पेरूमध्ये, भारतीय शिष्टमंडळ खाणकाम, शेती, दुर्मिळ खनिजे आणि औषधनिर्माण क्षेत्रातील सहकार्याचा शोध घेईल. “ही एक महत्त्वाची भेट आहे आणि भारत तसेच पेरू यांच्यात धोरणात्मक संबंध निर्माण करण्याच्या दिशेने एक पाऊल आहे,” असे पेरूचे भारतातील राजदूत जेवियर मॅन्युएल पॉलिनिच वेलार्डे यांनी स्ट्रॅटन्यूज ग्लोबलला सांगितले.

त्यांनी पुढे सांगितले की पेरूच्या खाण क्षेत्रातील संधी ओळखणे हे एक प्रमुख लक्ष असेल, “ते [सचिव कुमारन] पेरूमधील खाणकामाच्या संधी तसेच दुर्मिळ खनिजांबद्दल अधिक जाणून घेण्यासाठी विशेषतः बोलणार आहेत.” त्यांच्या मते, पेरू भारतासाठी एक धोरणात्मक भागीदार असू शकतो, विशेषतः अन्न सुरक्षा आणि कृषी सहकार्यात.

संसाधन समन्वय आणि कनेक्टिव्हिटी क्षमता

अ‍ॅमिटी विद्यापीठातील सहाय्यक प्राध्यापक आणि लॅटिन अमेरिकन बाबींमधील तज्ज्ञ डॉ. अपराजिता पांडे यांनी भारत-पेरू सहकार्याच्या व्यापक क्षमतेवर प्रकाश टाकला. “पेरूमध्ये चांदी, जस्त आणि लोखंड यांसारख्या धातूंचे मोठे साठे आहेत. दुर्मिळ खनिज धातूंचे संभाव्य साठे देखील आढळले आहेत. त्यामुळे येथे सहकार्य परस्पर फायदेशीर ठरेल.”

त्यांनी नमूद केले की पेरूची भौगोलिक आणि लॉजिस्टिक मालमत्ता भारताच्या इंडो-पॅसिफिक धोरणासाठी मौल्यवान असू शकते. “चांके बंदर दक्षिण अमेरिकेतील एक प्रमुख सागरी लॉजिस्टिक केंद्र म्हणून उदयास येत आहे. ते आशियाई शिपिंग मार्गांशी थेट जोडले जाऊ शकते. त्यामुळे शिपिंग वेळ आणि खर्चात लक्षणीयरीत्या कपात करू शकते.”

कृषी सहकार्याबद्दल डॉ. पांडे पुढे म्हणाल्या: “भारताच्या हरित क्रांतीपासून भारत आणि पेरूमध्ये कृषी संशोधनात ऐतिहासिक संबंध आहेत. पेरूने जवळजवळ दहा लाख हेक्टर क्षेत्र व्यापणाऱ्या मोठ्या प्रमाणात सिंचन प्रकल्पांमध्ये गुंतवणूक केली आहे. भारत मसूर, धान्य आणि डाळींचा पुरवठा स्थिर करण्यासाठी संयुक्त उपक्रमांचा शोध घेऊ शकतो.”

भारताच्या जागतिक रणनीतीमध्ये लॅटिन अमेरिकेची वाढती भूमिका

भारत-लॅटिन अमेरिका संबंधांवरील बोगोटा येथील तज्ज्ञ रोशेल मिरांडा यांनी या भेटीच्या धोरणात्मक वेळेची नोंद केली. “भारताचा त्याच्या अनेक शेजाऱ्यांपेक्षा काही लॅटिन अमेरिकन देशांशी मूल्याच्या दृष्टीने जास्त व्यापार आहे. ही भेट या प्रदेशातील दोन सर्वात दूरदर्शी अर्थव्यवस्था असलेल्या कोलंबिया आणि पेरूशी संबंध दृढ करण्यासाठी दीर्घकालीन वचनबद्धतेचे प्रतिबिंबित करते.”

त्यांनी भागीदार म्हणून भारताच्या ताकदीवर प्रकाश टाकला. “मजबूत आर्थिक पूरकता आहे. लॅटिन अमेरिका नैसर्गिक संसाधने आणि कृषी वस्तू देऊ शकते, तर भारत आयटी, औषधनिर्माण आणि क्षमता-निर्मितीमध्ये ताकद आणतो.”

मिरांडा यांनी सॉफ्ट पॉवर आणि डिजिटल डिप्लोमसीच्या मूल्यावरही भर दिला, “या भेटी नागरिकांमधील संबंध, परस्पर समज आणि सांस्कृतिक तसेच शैक्षणिक देवाणघेवाणीसाठी दरवाजे उघडण्यास मदत करतात – ग्लोबल साऊथमध्ये शाश्वत सहकार्यासाठी आवश्यक आधारस्तंभ.”

भारताची कोलंबिया आणि पेरूला दिली जाणारी भेट ही केवळ एक राजनैतिक कृती नाही. ही ग्लोबल साऊथ एकता, संसाधन राजनैतिकता आणि बहुध्रुवीय जागतिक व्यवस्थेचा पाठपुरावा यांचे धोरणात्मक प्रतिपादन आहे. दुर्मिळ खनिजे, ऊर्जा सुरक्षा, डिजिटल सहकार्य आणि शाश्वत शेती यासारख्या क्षेत्रांवर लक्ष केंद्रित करून, भारत लॅटिन अमेरिकेत एक वेगळी आणि भविष्याभिमुख भूमिका साकारत आहे.

हुमा सिद्दीकी