अफगाणिस्तानमध्ये, ज्या महिला त्यांच्या भरतकामाच्या वस्तू विकण्यासाठी फायबर-ऑप्टिक इंटरनेटवर अवलंबून होत्या, त्यांना उत्तर अफगाणिस्तानच्या पाच प्रांतांमध्ये इंटरनेट बंदीचा सामना करावा लागत आहे. ‘अनैतिक कृत्ये’ रोखण्याचे कारण देत, तालिबान अधिकाऱ्यांनी त्यांना इंटरनेट सेवेपासून दूर केले आहे.
कंदहार, हेरात आणि परवानसह इतर प्रांतांमधील रहिवाशांनीही इंटरनेटमध्ये अडथळे आल्याचे सांगितले आहे, तरीही अधिकाऱ्यांनी याला अधिकृतपणे दुजोरा दिलेला नाही.
फायबर-ऑप्टिक नेटवर्कचा उपयोग थांबल्याने हजारो घरे, व्यवसाय आणि शाळा प्रभावित झाल्या आहेत, आणि आता त्यांना महागड्या, अनियमित मोबाइल फोन कनेक्शनवर अवलंबून राहावे लागत आहे.
2021 मध्ये, इस्लामी गटाने सत्ता हातात घेतल्यापासून हा पहिलाच मोठा इंटरनेट बंदीचा निर्णय आहे, जरी तो देशभरात लागू करण्यात आलेला नाही.
सबरिन्ना हयात यांच्यासाठी, ज्या ‘हयात हँडीक्राफ्ट्स’ हा व्यवसाय चालवतात, त्यांच्यासोबत अन्य नऊ महिला काम करतात. यामध्ये ‘फिराक परतग’ (firaq partug) नावाचे लांबलचक भरतकाम केलेले पोशाख आणि इतर हस्तनिर्मित वस्तू शिवल्या जातात आणि त्यांची ऑनलाईन विक्री होते, मात्र या बंदीमुळे इंटरनेटचा खर्च तिप्पट झाला आहे.
सबरिन्ना म्हणाल्या की, “त्यांचा समूह अफगाणिस्तान आणि परदेशातून ऑर्डर घेत असे, पण आता ग्राहकांशी संपर्कात राहण्यासाठी त्यांना वारंवार मोबाइल इंटरनेट पॅकेजेस सक्रिय करावी लागतात, ज्यांचा खर्च फायबरच्या तुलनेत तिप्पट आहे.”
बाल्ख प्रांताच्या राज्यपालांचे प्रवक्ते हाजी जैद यांनी गेल्या आठवड्यात सांगितले की, “फायबर-ऑप्टिक केबलवर पूर्णपणे बंदी घालण्यात आली आहे. हे पाऊल अनैतिक कृत्ये रोखण्यासाठी उचलण्यात आले असून, आवश्यक गरजा पूर्ण करण्यासाठी देशातच एक पर्यायी उपाय विकसित केला जाईल.”
कुंडुझ प्रांताच्या माध्यम कार्यालयानेही असेच एक निवेदन जारी केले आहे. काबुलमधील दळणवळण मंत्रालयाने यावर लगेच प्रतिक्रिया दिली नाही.
शहराच्या दुसऱ्या भागात, दौरानी या फक्त त्यांच्या आडनावाने ओळख देणाऱ्या एका शिंपिणीने सांगितले की, तिचा कार्यशाळा, जिथे विधवा आणि गरजू महिला काम करतात, पूर्णपणे प्रभावित झाला आहे. कारण, त्यांचे सर्व विक्री आणि ऑर्डर्स इंटरनेट कनेक्टिव्हिटीवर अवलंबून आहेत.
“जर मी माझे पोटही भरू शकले नाही, तर मला हा देश सोडून जाण्यास भाग पाडले जाईल,” त्या म्हणाल्या.
जगापासून संपर्क तुटला
इंटरनेट हे विद्यार्थ्यांसाठी, विशेषतः ज्या मुलींना माध्यमिक शाळा आणि विद्यापीठांमधून बाहेर काढण्यात आले आहे, त्यांच्यासाठी जीवनरेखा बनले आहे. पण या बंदीमुळे उत्तर अफगाणिस्तानमध्ये तो पर्यायही बंद झाला आहे.
दौरानी यांनी सांगितले की, त्यांच्या मुली आता त्यांच्या ऑनलाइन इंग्रजी वर्गांना उपस्थित राहू शकत नाहीत.
डिजिटल हक्कांच्या समर्थकांचे म्हणणे आहे की, तालिबानचे हे कारण नैतिकतेपेक्षा नियंत्रणाशी अधिक संबंधित आहे.
काबुलस्थित शिक्षणतज्ञ ओबैदुल्ला बहीर म्हणाले की, “ही बंदी तालिबानच्या पूर्वीच्या धोरणांसारखीच आहे, ज्यात अनैतिकतेचे कारण देऊन महिलांच्या शिक्षणासह इतर निर्बंध लादले गेले आणि नंतर सुधारणांची आश्वासने दिली गेली, जी कधीही पूर्ण झाली नाहीत.”
“हे तालिबानचे एक अत्यंत आधुनिकता-विरोधी स्वरूप दर्शवते. असे दिसते की त्यांचा संघर्ष आधुनिकतेविरुद्ध आहे आणि त्यांना जुलमी म्हणणाऱ्या लोकांच्या मताला ते खरे ठरवत आहेत,” असेही त्यांनी जोडले.
“या शिलाईच्या कामातून, मी कुटुंबासाठी दोन वेळचे जेवण मिळवू शकले. इंटरनेटशिवाय तेही कठीण होऊन बसेल,” असे दौरानी म्हणाल्या.
टीम स्ट्रॅटन्यूज
(रॉयटर्सच्या माहितीसह)
