डोनाल्ड ट्रम्प यांनी, भारतावर 50% शुल्क (tariffs) लादल्यानंतर, भारत आणि अमेरिकेमध्ये झालेली पहिलीच द्विपक्षीय व्यापार चर्चा, ही ‘सकारात्मक’ असल्याचे दोन्ही देशांच्या सरकारने म्हटले आहे.
“16 सप्टेंबर रोजी, अमेरिकेचे व्यापार प्रतिनिधी ब्रेंडन लिंच यांनी नवी दिल्लीत त्यांचे समकक्ष, वाणिज्य आणि उद्योग मंत्रालयाचे विशेष सचिव राजेश अग्रवाल यांच्यासोबत द्विपक्षीय व्यापार वाटाघाटींवरील पुढील वाटचालीबाबत एक रचनात्मक बैठक घेतली,” अशी माहिती अमेरिकेन दूतावासाच्या प्रवक्त्याने दिली.
भारत, अमेरिका प्रगतीचे वचन
वाणिज्य आणि उद्योग मंत्रालयानेही असेच एक निवेदन जारी केले, ज्यामध्ये दोन्ही राष्ट्रांनी व्यापार करार निश्चित करण्यासाठी त्यांचे काम अधिक तीव्र करण्याचा संकल्प केला असल्याचे नमूद केले आहे.
“भारत-अमेरिका व्यापार संबंधांचे चिरंतन महत्त्व ओळखून, ही चर्चा सकारात्मक आणि भविष्यवेधी होती, ज्यात संभाव्य कराराच्या अनेक पैलूंवर विचार करण्यात आला. दोन्ही बाजूंनी लवकर, आणि परस्पर फायदेशीर करार साधण्यासाठी प्रयत्न वाढवण्यास सहमती दर्शविली,” असे निवेदनात म्हटले आहे.
लिंच आणि त्यांची टीम सोमवारी रात्री उशिरा भारतात पोहोचली. भारतीय सरकारी सूत्रांनी, या चर्चेला व्यापार वाटाघाटींची औपचारिक सहावी फेरी न मानता, ही त्याची “पूर्वतयारी” असल्याचे म्हटले आहे.
30 जुलै रोजी, रशियन तेलाच्या खरेदीवर 25% दंड (penalty), याव्यतिरिक्त 25% शुल्क लावण्याची घोषणा आणि 27 ऑगस्ट रोजी त्याची अंमलबजावणी झाल्यानंतर वॉशिंग्टन आणि नवी दिल्ली यांच्यातील संबंध मोठ्या प्रमाणात बिघडले होते.
भारताने या शुल्कांना अन्यायकारक ठरवले आणि त्यामागील तर्क समजण्यास संभ्रम व्यक्त केला. त्यांनी निदर्शनास आणले की चीन अजूनही रशियन कच्च्या तेलाचा सर्वात मोठा खरेदीदार आहे, आणि युरोपियन युनियन रशियन LNG चा सर्वात जास्त हिस्सा आयात करत आहे.
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प, यांनी भारताच्या अर्थव्यवस्थेला “मृत” (dead economy) म्हणणे, आणि पीटर नवारो सारख्या त्यांच्या सल्लागारांनी नवी दिल्लीच्या रशियन तेल खरेदीला “रक्ताचे पैसे” (blood money) म्हणणे यामुळे तणाव आणखी वाढला होता.
संबंध सुधारण्यावर भर
गेल्या आठवड्यात, ट्रम्प यांनी जाहीरपणे वाटाघाटींमध्ये प्रगती होत असल्याचे सांगून आणि यशस्वी निष्कर्षाबद्दल आशावाद व्यक्त करत, त्यांच्या भूमिकेत बदल झाल्याचे दिसले.
“मला हे जाहीर करताना आनंद होत आहे की, युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका आणि भारत आपल्या दोन राष्ट्रांमधील व्यापार अडथळे दूर करण्यासाठी चर्चा सुरू ठेवत आहेत. माझा खूप चांगला मित्र, पंतप्रधान मोदी यांच्याशी लवकरच बोलण्याची मी वाट पाहत आहे. मला विश्वास आहे की आपल्या दोन्ही महान देशांसाठी एक परस्पर समाधानकारक निष्कर्ष गाठणे सरळ आणि सोपे असेल,” असे ट्रम्प यांनी ‘Truth Social’ वर पोस्ट केले.
भारतीय पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनीही ‘X’ (पूर्वीचे ट्विटर) वर याच भावनेला प्रतिध्वनी देत, दोन्ही राष्ट्रांमधील नैसर्गिक भागीदारीवर भर दिला.
“भारत आणि अमेरिका हे जवळचे मित्र आणि नैसर्गिक भागीदार आहेत. मला विश्वास आहे की आपली व्यापार चर्चा भारत-अमेरिका भागीदारीची प्रचंड क्षमता उघड करेल. आमचे संघ या चर्चा लवकरच पूर्ण करण्यासाठी परिश्रमपूर्वक काम करत आहेत. मी राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांच्याशीही बोलण्याची वाट पाहत आहे, कारण आपण एकत्र येऊन आपल्या लोकांसाठी एक उज्ज्वल, अधिक समृद्ध भविष्य सुनिश्चित करू,” असे मोदींनी लिहिले.
सध्या सुरू असलेल्या वाटाघाटी
फेब्रुवारीमध्ये सुरू झालेल्या वाटाघाटींमुळे, या वर्षाच्या शरद ऋतूपर्यंत द्विपक्षीय व्यापार कराराचा प्रारंभिक टप्पा अंतिम होऊ शकतो, अशी अपेक्षा वाढली होती. पाच फेऱ्या आधीच पूर्ण झाल्या होत्या, परंतु सहावी फेरी जी मूळतः 25 ते 29 ऑगस्ट दरम्यान नियोजित होती, ती पुढे ढकलण्यात आली होती.
टीम स्ट्रॅटन्यूज
(IBNS च्या माहितीसह)
