एका मंत्रीस्तरीय विशेष पत्रकार परिषदेत बोलताना, परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते रणधीर जयस्वाल म्हणाले, “आपल्या जहाजांच्या सुरक्षित वाहतुकीसाठी आम्ही इराणसोबत चर्चा करत आहोत.”
तणावाच्या पार्श्वभूमीवर सागरी वाहतूक विस्कळीत झाल्याने, भारतीय नौदलाने व्यापारी जहाजे आणि तेलवाहू जहाजांना संरक्षण देण्यासाठी उत्तर अरबी समुद्रात आणि होर्मुझच्या सामुद्रधुनीच्या आसपास युद्धनौकांचे दोन टास्क फोर्स तैनात केले आहेत.
संरक्षणाची ही मोहीम गेल्या आठवड्यात सुरू झाली असून, युद्धनौका असुरक्षित भागांमधून जहाजांना सोबत करत आहेत. या तैनातीचा उद्देश भारताकडे येणाऱ्या कच्च्या तेलाची आणि वायूच्या मालाची सुरक्षित वाहतूक सुनिश्चित करणे हा असल्याचे अधिकाऱ्यांनी सांगितले.
महत्त्वाचा ऊर्जा पुरवठा घेऊन जाणारी 22 भारतीय जहाजे या प्रदेशात असतानाच हे पाऊल उचलण्यात आले आहे. सूत्रांनुसार, ही मोहीम चाचेगिरीविरोधी मोहिमांसारख्या पूर्वीच्या मोहिमांच्याच सारखी असून, भारताने ऊर्जा जीवनरेखांचे संरक्षण करण्यावर लक्ष केंद्रित केले आहे.
उच्च-जोखमीच्या क्षेत्रातून संरक्षण दिल्यानंतर एक एलपीजी वाहक जहाज यशस्वीरित्या गुजरातमध्ये पोहोचल्याने काहीसा दिलासा मिळाला आहे.
पेट्रोलियम मंत्रालयाच्या सहसचिव सुजाता शर्मा म्हणाल्या, “देशांतर्गत एलपीजी उत्पादनात 40 टक्क्यांनी वाढ झाली आहे आणि किरकोळ विक्री केंद्रांवर कोणताही तुटवडा जाणवलेला नाही.”
अर्थात, वितरणात सुधारणा होऊनही लांबच लांब रांगा लागत असल्याचे नमूद करत, त्यांनी सावध केले की, “एलपीजीचा (LPG) प्रश्न अजूनही चिंतेचा विषय आहे.”
याबाबत तपशील देताना अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, सध्या या क्षेत्रात 22 जहाजे आणि 611 खलाशी उपस्थित आहेत; या जहाजांवर 3.2 लाख मेट्रिक टन (LMT) एलपीजी, 2 लाख मेट्रिक टन एलएनजी (LNG) आणि 16.7 लाख मेट्रिक टन कच्च्या तेलाचा साठा आहे.
केंद्रीय नौवहन मंत्रालयाचे विशेष सचिव राजेश कुमार सिन्हा म्हणाले, “सर्व भारतीय जहाजे आणि खलाशी सुरक्षित आहेत आणि कोणतीही अनुचित घटना घडलेली नाही.”
राजकीय-मुत्सद्देगिरीचे प्रयत्न
परिस्थिती पूर्ववत करण्यासाठी भारत एकाच वेळी मुत्सद्देगिरीचे प्रयत्नही करत आहे. परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांनी इराणी अधिकाऱ्यांशी चर्चा केली असून, या समस्येवर वाटाघाटींद्वारे तोडगा काढण्यालाच भारत प्राधान्य देत असल्याचे त्यांनी यातून सूचित केले आहे.
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी संयुक्त अरब अमिरातीच्या (UAE) नेत्यांशीही चर्चा केली. सरकारने म्हटले की, “निर्दोष जीवांचा बळी घेणाऱ्या आणि नागरी पायाभूत सुविधांचे नुकसान करणाऱ्या सर्व हल्ल्यांचा भारताने केलेला तीव्र निषेध पंतप्रधानांनी पुन्हा एकदा अधोरेखित केला. या भागात लवकरात लवकर शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी एकत्रितपणे काम करण्यावर दोन्ही नेत्यांचे एकमत झाले.”
भारतीय विद्यार्थी
परराष्ट्र मंत्रालयाने (MEA) सांगितले की, तेहरान येथील भारतीय दूतावास तेथील नागरिकांना प्रत्यक्ष त्या त्या ठिकाणी जाऊन मदत करत आहे.
“तेहरान येथील भारतीय दूतावास इराणमध्ये अडकलेल्या भारतीयांना मदत करत आहे. नागरिकांनी दूतावासाने जारी केलेल्या सूचनांचे (advisory) पालन करावे, अशी विनंती करण्यात येत आहे,” असे परराष्ट्र मंत्रालयाच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितले.
अतिरिक्त सचिव असीम आर. महाजन यांनी पुढे सांगितले की, “या संपूर्ण क्षेत्रातील आमचे दूतावास आणि कार्यालये अहोरात्र कार्यरत आहेत… तसेच ती अद्ययावत माहितीच्या आधारे नवीन सूचनाही जारी करत आहेत.”
त्यांनी “दूतावासाकडे येणारे फोन आणि केल्या जाणाऱ्या विचारणांमध्ये लक्षणीय घट” झाल्याचे नमूद केले; यावरून अनेक तातडीच्या प्रकरणांचे निवारण करण्यात आले असल्याचे सूचित होते. त्यांनी तेहरान आणि शिराझ येथील भारतीय विद्यार्थ्यांना अधिक सुरक्षित भागांमध्ये हलवण्यात आल्याच्या वृत्तालाही दुजोरा दिला.
पुढे ते म्हणाले, “आम्ही आखाती प्रदेशातील विद्यार्थ्यांच्या कल्याणासाठी विशेष प्रयत्न केले आहेत. आमचे दूतावास या प्रदेशातील शाळा आणि ‘सीबीएसई’ (CBSE) यांच्याशी नियमित संपर्कात आहेत. यापूर्वी, इयत्ता 10 वीच्या परीक्षा रद्द करण्यात आल्या होत्या; आणि या रविवारी, इयत्ता 12 वीच्या परीक्षाही रद्द करण्यात आल्याचे जाहीर करण्यात आले.”
‘ICSE’ आणि ‘केरळ बोर्ड’च्या परीक्षाही रद्द करण्यात आल्या आहेत. या प्रकरणांमध्ये गुणांचे सूत्र आणि निश्चिती कशा प्रकारे केली जाईल, याविषयीची घोषणा संबंधित मंडळे करतील.
भारतीय परतले
स्थलांतर आणि प्रवासाबाबत माहिती देताना परराष्ट्र मंत्रालयाने (MEA) सांगितले की, 28 फेब्रुवारीपासून आतापर्यंत 2.60 लाखांहून अधिक प्रवासी भारतात परतले आहेत.
विमानसेवा पूर्ववत होत आहे:
- 17 मार्च रोजी सुमारे 70 विमानांचे उड्डाण झाले.
- 18 मार्च रोजी, संयुक्त अरब अमिरातीमधील (UAE) विविध विमानतळांवरून भारतातील वेगवेगळ्या गंतव्यस्थानांसाठी सुमारे 75 विमानांचे उड्डाण होण्याची अपेक्षा आहे.
- 5 मार्चपासून दररोज 50 हून अधिक विमानांचे उड्डाण होत आहे…
- संयुक्त अरब अमिरातीमधून येणारी विमाने मर्यादित आणि अनियोजित (non-scheduled) स्वरूपात सुरू आहेत.
हुमा सिद्दीकी
