व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंगद्वारे वॉशिंग्टन डीसी येथून स्ट्रॅटन्यूजग्लोबलशी विशेष बोलताना बिस्वाल म्हणाल्या की, अमेरिका आणि भारत यांच्यातील द्विपक्षीय व्यापार करार रद्द झाला तर भारतातील तसेच अमेरिकेतील व्यावसायिक आणि गुंतवणूकदारांना “फटका” बसेल.
“मला वाटते की भारत आणि पाकिस्तान यांच्यातील अलीकडील संघर्षात, पाकिस्तानने एकीकडे अमेरिका आणि राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांची मध्यस्थीची भूमिका मान्य केली, तर भारताने ही भूमिका कायम नाकारली, ही वस्तुस्थिती कदाचित प्रशासनाला पटली नाही”, असे बिस्वाल म्हणाल्या.
याव्यतिरिक्त अमेरिका-भारत BTA ला अडथळा येण्याचे एक मुख्य कारण म्हणजे भारताच्या उलट, अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी स्वतः युरोपियन युनियन (ई. यू.), जपान, कोरिया आणि इतरांशी अशाच प्रकारच्या व्यापार करारांवर स्वाक्षऱ्या करताना ‘वाटाघाटी करणारे प्रमुख’ म्हणून काम केले आहे, असेही त्या म्हणाल्या.
प्रशासनाने कामकाजाच्या पातळीवर काय करता येईल याचा निष्कर्ष काढला होता. पण शेवटी, अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांना वाटते की तेच मुख्य वाटाघाटी करणारे आहेत. युरोपीय महासंघ, जपान, कोरिया आणि व्हिएतनाम यांच्याशी अंतिम करार करण्यात त्यांनी थेट भूमिका बजावली होती. आणि असे वाटत होते की भारत नेतृत्व स्तरावर चर्चा करण्यास तयार नव्हता,” त्या पुढे म्हणाल्या.
बिस्वाल यांच्या म्हणण्यानुसार, राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी कृषी आणि दुग्धजन्य पदार्थांमध्ये अधिक सवलती देण्याचा प्रयत्न केला.
“आता, या सर्वांमध्ये, तुम्हाला माहिती आहेच की, रशियासोबत अमेरिकेचे संबंध विकसित होत आहेत. आणि युक्रेनशी संघर्ष संपुष्टात आणण्यासाठी आणि त्यावर तोडगा काढण्यासाठी अमेरिका रशियावर अधिक दबाव आणत असताना, रशियाकडून होणाऱ्या ऊर्जा आयातीच्या बाबतीत भारत अडचणीत आला.”
अमेरिका आणि भारत यांच्यातील आर्थिक भागीदारी खरोखरच एक गेम चेंजर ठरेल अशी मला आशा होती. मात्र हे सर्व (हे घटक) अतिशय दुर्दैवी आणि निरुपयोगी मार्गाने एकत्रित आले आहेत,” असे त्यांनी अधोरेखित केले.
भारत-अमेरिका तणाव
यूएस इंटरनॅशनल डेव्हलपमेंट फायनान्स कॉर्पोरेशनच्या डेप्युटी सीईओ म्हणून काम केलेल्या बिस्वाल यांचे मत आहे की दोन्ही देशांमध्ये एक “अंतर्निहित तणाव” आहे ज्यामुळे व्यापार करार सुरळीत होऊ शकत नाही.
“(अमेरिका-भारत) धोरणात्मक भागीदारी किंवा प्रस्तावित व्यापार करार हे दोन्हीही मार्ग तयार करण्यासाठी पुरेसे नव्हते हे दर्शवते की तेथे एक अंतर्निहित तणाव आहे जो मार्गात आला आहे,” बिस्वाल म्हणाल्या.
“या दोन व्यक्ती (ट्रम्प आणि मोदी) अशा आहेत जे मजबूत नेते आहेत, जे त्यांच्या स्वतःच्या राजकारणाकडे खूप लक्ष देतात. मला वाटते की डोनाल्ड ट्रम्प देशांतर्गत राजकारण आणि देशांतर्गत मुद्द्यांवर आणि गोष्टी कशा खेळतात तसेच त्या प्रेक्षकांसाठी खेळत आहेत यावर असाधारणपणे लक्ष केंद्रित करतात.
आणि मला वाटते की नरेंद्र मोदी भारतीय लोकांच्या गरजा आणि भावनांशी, त्यांच्या पायाभूत सुविधा आणि राजकीय पटलावर टीका कुठे होईल याच्यावर देखील खूप विचार करून पावले उचलत आहेत,” असे त्या म्हणाल्या, ज्यामुळे तणाव वाढत आहे आणि तडजोडीचा दृष्टीकोन स्वीकारणे कठीण जात आहे.
व्यापार कराराची आवश्यकता
बिस्वाल यांच्या मते, ट्रम्प यांनी भारताला “मृत अर्थव्यवस्था” असे संबोधल्यामुळे अमेरिका आणि भारत यांच्यातील सुरू असलेल्या तणावानंतरही, वॉशिंग्टन अजूनही भारतासोबत व्यापार करार करण्यास उत्सुक आहे.
“अमेरिकेला शेवटी भारतासोबत करार करायचा आहे. मला वाटत नाही की भारतासोबत व्यापार करार न करणे अमेरिकेच्या हिताचे आहे. प्रश्न हे सगळे कोणत्या अटींद्वारे शक्य होते याचा आहे. आणि तो कराराच्या अटींबद्दल नाही. तो वाटाघाटींच्या अटींबद्दल किंवा ऑप्टिक्सबद्दल आहे,” त्या म्हणाल्या.
त्या असेही म्हणाल्या, “जोपर्यंत नेत्यांच्या पातळीवर समजूतदारपणा दाखवला जात नाही तोपर्यंत ते होण्याची शक्यता नाही… मला वाटते की जर नेत्यांच्या पातळीवर संभाषणासाठी एक विजय-विजय समीकरण तयार केले जाऊ शकते, तर मला वाटते की आपल्याला प्रगती दिसेल… मला वाटते की जर दोन्ही नेते अशा स्थितीत असतील जिथे ते एकमेकांकडे सलोख्याचे संकेत देण्यास तयार नसतील, तर मला वाटते की गतिरोध सुरूच राहील.”
अमेरिकेतील कंपन्या आणि गुंतवणूकदारांशी झालेल्या संभाषणादरम्यान, बिस्वाल म्हणाल्या की, भारतासोबत आर्थिक संबंध दृढ करण्यासाठी ते किती उत्सुक आहेत हे त्यांना कळले आहे. भारताने अमेरिकेतील कंपन्यांकडे आपले भागीदार म्हणून पाहण्याची आणि BTA पूर्ण करण्यासाठी त्यांच्यासोबत काम करण्यास तयार राहण्याची गरज आहे यावर त्यांनी भर दिला.
“भारतासोबतच्या व्यापारातील अडथळे अमेरिकेची अर्थव्यवस्था सहन करू शकेल का? अर्थात, ती टिकू शकेल. भारतीय अर्थव्यवस्था टिकू शकेल का? हो, ती टिकू शकेल. पण दोन्ही अर्थव्यवस्थांना फटका बसेल, दोन्ही देशांमधील व्यवसायांचे नुकसान होईल, दोन्ही देशांमधील ग्राहकांना त्याचा फटका बसेल. त्यामुळे ते कोणाच्याही हिताचे नाही. आणि विशेषतः जर तुम्ही अतिरिक्त क्षेत्रांकडे पाहण्यास सुरुवात केली, जसे राष्ट्राध्यक्षांनी सूचित केले आहे, ज्यामध्ये औषधनिर्माणशास्त्राचा समावेश आहे. हा प्रकार म्हणजे पॅराशूटशिवाय उंचावरून उडी मारण्यासारखे आहे,” असे त्यांनी जोर देत सांगितले.
बिस्वाल पुढे म्हणाले, “अमेरिकेतील व्यवसायांना टॅरिफ कमी करायचे आहे, अडथळे कमी करायचे आहेत. शिवाय अमेरिका आणि भारतामधील आर्थिक कॉरिडॉर खरोखर रुजवायचा आहे. त्यांना निश्चितच टॅरिफ लादायचे नाही… भारताला व्यापार करारातून वगळायचे नाही असे मला वैयक्तिक पातळीवर वाटते. मला वाटते की ते अमेरिकन व्यवसायांसाठी खूप हानिकारक असेल, कारण ते सर्वत्र सखोल व्यापार संबंध प्रस्थापित करू इच्छितात.”
नयनिमा बासू
