संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी रविवारी नागपूर येथील सोलर डिफेन्स अँड एरोस्पेस लिमिटेडमध्ये मध्यम कॅलिबर दारूगोळा उत्पादन सुविधेचे उद्घाटन केले आणि संरक्षण उत्पादनात भारताची आत्मनिर्भरता मजबूत करण्याच्या दिशेने हे एक महत्त्वपूर्ण पाऊल असल्याचे वर्णन केले. त्यांनी कंपनीच्या उत्पादन सुविधेतून आर्मेनियाला निर्यातीसाठी असलेल्या गाईडेड पिनाका रॉकेटच्या पहिल्या तुकडीला हिरवा झेंडाही दाखवला.
उद्घाटन प्रसंगी बोलताना, सिंह यांनी दारूगोळा उत्पादनात ‘आत्मनिर्भरते’साठी आणि भारताला जागतिक संरक्षण उत्पादन केंद्र बनवण्यासाठी सरकारच्या वचनबद्धतेचा पुनरुच्चार केला. त्यांनी आठवण करून दिली की, पूर्वी दारूगोळ्याच्या तुटवड्यामुळे भारताच्या संरक्षण सज्जतेवर परिणाम झाला होता, ज्यामुळे सरकारने स्वदेशी उत्पादनाला प्राधान्य देण्याचा निर्णय घेतला.
नवीन उद्घाटन करण्यात आलेली ही सुविधा एक पूर्णपणे स्वयंचलित प्रकल्प आहे, जिथे भारतीय लष्कर आणि भारतीय नौदलाद्वारे मोठ्या प्रमाणावर वापरल्या जाणाऱ्या 30 मिमी दारूगोळ्याचे उत्पादन केले जाईल.
सिंह यांनी भारताची संरक्षण परिसंस्था मजबूत करण्यात खाजगी क्षेत्राच्या वाढत्या भूमिकेचे कौतुक केले आणि सांगितले की, देश आता देशांतर्गत पातळीवर विश्वसनीय, उच्च-गुणवत्तेचा दारूगोळा तयार करत आहे. खाजगी क्षेत्राच्या सहभागातील एक महत्त्वाचा टप्पा म्हणून त्यांनी 2021 मध्ये स्वदेशी बनावटीच्या मल्टी-मोड हँड ग्रेनेडचे भारतीय सैन्याकडे हस्तांतरण करण्याचा उल्लेख केला.
कार्यात्मक यशांवर प्रकाश टाकताना संरक्षण मंत्री म्हणाले की, ‘ऑपरेशन सिंदूर’ दरम्यान सोलर ग्रुपच्या नागास्त्र ड्रोनचा प्रभावीपणे वापर करण्यात आला, जिथे त्यांनी दहशतवादी लक्ष्यांवर अचूक मारा केला. त्यांनी नमूद केले की ड्रोनचे अधिक प्रगत प्रकार विकसित केले जात आहेत आणि त्यांच्या भविष्यातील परिणामकारकतेबद्दल विश्वास व्यक्त केला.
सिंह यांनी सोलर डिफेन्सने विकसित केलेल्या ‘भार्गवास्त्र’ काउंटर ड्रोन प्रणालीच्या यशस्वी चाचणीचा उल्लेख भारतीय खाजगी संरक्षण कंपन्यांच्या तांत्रिक क्षमतेचा पुरावा म्हणून केला.
निर्यातीबद्दल ते म्हणाले की, आर्मेनियाला गाईडेड पिनाका रॉकेटची निर्यात ही संरक्षण निर्यातदार म्हणून भारताच्या वाढत्या भूमिकेची सुरुवात आहे. “भारत आता केवळ संरक्षण उपकरणांचा आयातदार राहिलेला नाही; तो वेगाने एक निर्यातदार म्हणून उदयास येत आहे,” असे त्यांनी सांगितले.
आत्मनिर्भरतेच्या महत्त्वाचे उदाहरण म्हणून ‘ऑपरेशन सिंदूर’चा उल्लेख करत सिंह म्हणाले की, आधुनिक युद्ध अधिकाधिक गुंतागुंतीचे आणि बहुआयामी होत आहे, जे पारंपरिक रणांगणांच्या पलीकडे तंत्रज्ञान, पुरवठा साखळी, व्यापार आणि माहिती युद्ध यांसारख्या क्षेत्रांपर्यंत विस्तारले आहे.
त्यांनी यावर जोर दिला की, येत्या काही वर्षांत संरक्षण उत्पादनातील खाजगी क्षेत्राचा वाटा 50 टक्के किंवा त्याहून अधिक वाढवण्याचे सरकारचे उद्दिष्ट आहे. ते पुढे म्हणाले की, सरकार प्लॅटफॉर्म, प्रणाली आणि उपप्रणालींचे हळूहळू स्वदेशीकरण करत आहे, आणि जिथे पूर्णपणे देशांतर्गत उत्पादन अद्याप शक्य नाही, तिथे किमान 50 टक्के स्वदेशी घटकांची अट ठेवण्यात आली आहे.
सिंह म्हणाले की, भारताचे देशांतर्गत संरक्षण उत्पादन 2014 मधील 46,425 कोटी रुपयांवरून सध्या अंदाजे 1.51 लाख कोटी रुपयांपर्यंत वाढले आहे, ज्यात खाजगी क्षेत्राचे योगदान 33 हजार कोटी रुपयांपेक्षा जास्त आहे. त्यांनी नमूद केले की, एक दशकापूर्वी एक हजार कोटी रुपयांपेक्षा कमी असलेली संरक्षण निर्यात आता विक्रमी 24 हजार कोटी रुपयांपर्यंत पोहोचली आहे.
आपल्या भाषणाचा समारोप करताना, संरक्षण मंत्र्यांनी सार्वजनिक आणि खाजगी संरक्षण कंपन्यांमध्ये अधिक समन्वयाची गरज असल्याचे अधोरेखित केले आणि त्यांची एकत्रित शक्ती हा एक मजबूत संरक्षण औद्योगिक पाया उभारण्यात भारताचा सर्वात मोठा फायदा असल्याचे म्हटले.
टीम भारतशक्ती
