इराण: खामेनी यांच्या हत्येनंतर सत्ताबदलाबद्दल अमेरिकन अधिकारी साशंक

शनिवारी इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी यांच्या हत्येनंतर, इस्लामिक रिपब्लिकविरुद्ध अमेरिका आणि इस्रायली लष्करी कारवाईमुळे नजीकच्या काळात सत्तापालट होईल का याबाबत अनेक वरिष्ठ अमेरिकन अधिकारी अजूनही साशंक आहेत.

हल्ला सुरू होण्यापूर्वी आणि नंतर, अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्यासह अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी असे सुचवले होते की इराणच्या बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र आणि आण्विक कार्यक्रम बंद करण्याव्यतिरिक्त, इराणच्या शासनव्यवस्थेत सत्तापालट करणे हे अमेरिकेच्या अनेक उद्दिष्टांपैकी एक आहे.

ट्रुथ सोशलवर पोस्ट केलेल्या व्हिडिओमध्ये ट्रम्प म्हणाले, “स्वातंत्र्याची आस असलेल्या सर्व इराणी देशभक्तांना मी या क्षणाचा सदुपयोग करण्याचे आवाहन करतो …आणि तुमचा देश परत घेण्याचे आवाहन करतो.”

परंतु अमेरिकेच्या गुप्तचर यंत्रणेशी परिचित असलेल्या तीन अमेरिकी अधिकाऱ्यांनी सांगितले की इराणचा  गांजलेला विरोध 1979 पासून अस्तित्वात असलेल्या ईश्वरशासित, हुकूमशाही शासन प्रणालीला उलथवून टाकू शकतो याबद्दल गंभीर शंका आहे.

राजवटीत बदल होण्याची शक्यता कमी

रॉयटर्सने चर्चा केलेल्या कोणत्याही अधिकाऱ्याने इराणमध्ये राजवटीत बदल होण्याची शक्यता पूर्णपणे नाकारली नाही, कारण सध्या अमेरिका आणि इस्रायली हवाई हल्ल्यांमुळे मोठ्या प्रमाणात कर्मचारी मृत्युमुखी पडले आहेत आणि जानेवारीमध्ये झालेल्या असाधारण हिंसक दडपशाहीनंतर ते खूपच  बदनाम झाले आहेत.

परंतु नजीकच्या काळात ते होण्याची शक्यता कमी आहे किंवा अगदी शक्यही नाही, असे त्यांनी म्हटले आहे.

रॉयटर्सने यापूर्वी वृत्त दिले होते की इराण हल्ल्याच्या काही आठवड्यांपूर्वी व्हाईट हाऊसला सादर केलेल्या केंद्रीय गुप्तचर संस्थेच्या मूल्यांकनातून असे निष्कर्ष निघाले होते की जर खामेनी मारले गेले तर त्यांची जागा इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्ड कॉर्प्समधील कट्टरपंथी व्यक्ती किंवा तितकेच कट्टरपंथी धर्मगुरू घेऊ शकतात, असे दोन सूत्रांनी सांगितले.

व्हाईट हाऊसच्या अंतर्गत चर्चांची माहिती असलेल्या एका अमेरिकन अधिकाऱ्याने सांगितले की, आयआरजीसीचे अधिकारी स्वेच्छेने शरणागती पत्करण्याची शक्यता कमी आहे कारण त्यांना अंतर्गत निष्ठा राखण्यासाठी डिझाइन केलेल्या विशाल संरक्षण नेटवर्कचा फायदा झाला आहे.

जानेवारीमध्ये झालेल्या सरकारविरोधी निदर्शनांच्या मोठ्या आंदोलनात ज्याला इराणी सुरक्षा दलांनी क्रूर बळाचा सामना करावा लागला, त्यावेळी आयआरजीसीने कोणतेही पक्षांतर केलेले नव्हते, असे एका वेगळ्या अमेरिकन गुप्तचर संस्थेच्या अहवालानंतर सीआयएने मूल्यांकन केले होते.

तीन अतिरिक्त सूत्रांनुसार, कोणत्याही यशस्वी क्रांतीसाठी अशा प्रकारचे पक्षांतर ही पूर्वअट असू शकते. त्या सूत्रांनी विशिष्ट गुप्तचर संस्थेचे नाव न घेण्याची विनंती केली.

या बातमीसाठी रॉयटर्सशी बोललेल्या सर्व सूत्रांनी गुप्तचर मूल्यांकनांवर चर्चा करण्यासाठी नाव न छापण्याची विनंती केली.

ट्रम्प यांनी स्वतः रविवारी सांगितले की ते इराणशी पुन्हा संपर्क सुरू करण्याची योजना आखत आहेत, असे सुचवून की वॉशिंग्टन सरकारला किमान तात्काळ कुठेही जाताना दिसत नाही.

व्हाईट हाऊसने प्रतिक्रियेसाठी केलेल्या विनंतीला त्वरित प्रतिसाद दिला नाही, तर सीआयएने प्रतिक्रिया देण्यास नकार दिला.

एकमत नाही