भारत आणि कॅनडाने दीर्घकाळापासून स्थगित केलेल्या, सर्वसमावेशक व्यापार चर्चा पुन्हा एकदा सुरू करण्यास सहमती दर्शविली आहे, ज्यामुळे दोन वर्षांच्या राजनैतिक तणावांनंतर, द्विपक्षीय संबंधांमध्ये सुधारणा होण्याचे संकेत मिळत आहेत. दक्षिण आफ्रिकेतील जोहान्सबर्ग येथे झालेल्या G20 परिषदेच्या निमित्ताने, कॅनडाचे पंतप्रधान मार्क कार्नी आणि भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या भेटीनंतर हा निर्णय घेण्यात आला.
भारताच्या पंतप्रधान कार्यालयाने जारी केलेल्या निवेदनानुसार, दोन्ही नेत्यांनी 2023 पर्यंत, द्विपक्षीय व्यापार दुप्पट करून 50 अब्ज अमेरिकन डॉलर्सपर्यंत नेण्याच्या उद्दिष्टाने, सर्वसमावेशक आर्थिक भागीदारी करार (CEPA) वरील चर्चा पुन्हा सुरू करण्यास सहमती दर्शविली.
“आज G20 शिखर परिषदेत माझी आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदींची भेट झाली. आम्ही व्यापार कराराबाबत वाटाघाटी सुरू केल्या आहेत, ज्यामुळे आमचा व्यापार 70 अब्ज कॅनेडियन डॉलर्सपेक्षा अधिक दुप्पट होऊ शकतो,” असे कार्नी यांनी ‘एक्स’(X) पोस्टद्वारे जाहीर केले. “भारत जगातील पाचवी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था आहे आणि याचा अर्थ कॅनेडियन कामगार आणि व्यवसायांसाठी इथे मोठ्या नवीन संधी आहेत,” असेही त्यांनी नमूद केले.
संबंधांची पुनर्बांधणी आणि व्यापार क्षितिजांचा विस्तार
द्विपक्षीय चर्चांचा पुन्हा आरंभ होणे, हे ओटावा आणि नवी दिल्ली यांच्यातील संबंध सुधारण्याकडे एक महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे. कॅनडाने 2023 मध्ये चर्चा थांबवल्या होत्या, कारण त्यांनी भारतावर एका कॅनेडियन शीख फुटीरतावाद्याच्या हत्येत सहभागाचा आरोप केला होता, जो नवी दिल्लीने नाकारला होता.
तणाव असूनही, द्विपक्षीय व्यापार मध्यम प्रमाणात वाढत राहिला. वस्तू आणि सेवांचा द्विमार्गी व्यापार 2024 मध्ये, सुमारे 31 अब्ज कॅनेडियन डॉलर्स (21.98 अब्ज अमेरिकन डॉलर्स) पर्यंत पोहचला होता, ज्यामध्ये कॅनडाला मुख्यतः 16 अब्ज कॅनेडियन डॉलर्सच्या सेवा निर्यातीमुळे व्यापार अधिशेष होता. त्याच्या तुलनेत, चीनसोबतचा कॅनडाचा एकूण व्यापार त्यावर्षी जवळपास चार पटीने जास्त होता.
दोन्ही बाजूंनी नागरी आण्विक सहकार्यालाही पुन्हा पुष्टी दिली, ज्यामध्ये दीर्घकालीन युरेनियम पुरवठा व्यवस्थांवर चर्चा समाविष्ट होती. निवेदनात सांगण्यात आले की दोन्ही नेते ऊर्जा आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रांतील सहकार्य वाढवण्यास वचनबद्ध आहेत.
व्यापारात वैविध्यता आणण्यावर कॅनडाचा भर
कॅनडाचा सर्वात मोठ्या व्यापार भागीदार असलेल्या अमेरिकेवरील, आर्थिक अवलंबित्व कमी करण्याच्या व्यापक धोरणाचा एक भाग म्हणून, कॅनडाचे पंतप्रधान कार्नी यांनी पुढील दशकात कॅनडाच्या नॉन-अमेरिकी निर्याती दुप्पट करण्याचे आश्वासन दिले आहे. जगातील सर्वाधिक लोकसंख्या असलेल्या आणि झपाट्याने वाढत असलेल्या भारतासोबतचे संबंध मजबूत करणे हे त्यांच्या उद्दिष्टाच्या केंद्रस्थानी आहे.
रविवारी झालेल्या चर्चेदरम्यान, कार्नी यांनी भारताला ‘विश्वासार्ह व्यापार भागीदार’ असे संबोधले. तथापि त्यांनी मान्य केले की ‘काही मतभेद’ अजूनही कायम राहू शकतात. “आम्ही जे साध्य करू इच्छितो ते म्हणजे, दोन्ही देशांच्या व्यवसायांना संरक्षण, स्पष्ट नियम आणि तणाव निवारण यंत्रणा प्रदान करणाऱ्या व्यापार कराराद्वारे व्यावसायिक संबंधांना मजबूत पाया देणे.”
G20 परिषदेमध्ये, कार्नी यांनी ब्राझीलचे अध्यक्ष लुईझ इनासिओ लुला दा सिल्वा यांच्याशीही चर्चा केली, जिथे दोन्ही नेत्यांनी ब्राझील, अर्जेंटिना, पॅराग्वे आणि उरुग्वे यांचा समावेश असलेल्या कॅनडा-मर्कोसुर मुक्त व्यापार करारावरील वाटाघाटींना गती देण्यास सहमती दर्शविली. भारतासोबतच्या व्यापार चर्चांचे पुनरुज्जीवन, कॅनडाचे वाढत्या गुंतागुंतीच्या जागतिक व्यापार वातावरणात स्वतःला स्थान देत असताना, उदयोन्मुख अर्थव्यवस्थांशी संबंध अधिक दृढ करण्याच्या वाढत्या प्रयत्नांना अधोरेखित करते.
टीम स्ट्रॅटन्यूज
(रॉयटर्सच्या इनपुट्ससह)
