वृत्तात म्हटले आहे की दोन्ही नेत्यांनी युक्रेन, शस्त्रास्त्र नियंत्रण आणि जागतिक ऊर्जा बाजारपेठांसह विविध मुद्द्यांवर चर्चा केली, परंतु कोणत्याही औपचारिक करारावर पोहोचण्यात किंवा संयुक्त निवेदन जारी करण्यात ते अयशस्वी झाले. अमेरिका-रशिया संबंधांमध्ये संभाव्य पुनर्संचयित म्हणून ओळखली जाणारी ही शिखर परिषद कोणत्याही ठोस प्रगतीशिवाय संपली. पुतीन अलास्कामध्ये पोहोचताच, अमेरिकेच्या बी-2 स्टेल्थ बॉम्बर्सनी आकाशातून उड्डाण केले, ज्याकडे मोठ्या प्रमाणात करण्यात आलेले शक्तीप्रदर्शन म्हणून पाहिले जात होते.
पुतीन यांनी या चर्चेचे वर्णन “रोखठोक” असे केले परंतु त्यांनी या चर्चेतून काय हाती लागले याबाबत काहीही घोषित केले नाही, तर ट्रम्प यांनी ठोस करार नसतानाही “प्रगती” झाल्याचा आग्रह धरला. दोन्ही देशांनी युक्रेनमधील युद्ध, अण्वस्त्र नियंत्रण आणि ऊर्जा धोरण हे मुख्य मुद्दे असल्याचे अधोरेखित केले.
तेलाशी संबंधित टॅरिफ वाढवण्याच्या ट्रम्प यांच्या निर्णयात भारताला विशेष रस आहे. 2022 पासून नवी दिल्लीने सवलतीच्या दरात रशियन कच्च्या तेलाची खरेदी लक्षणीयरीत्या वाढवली आहे, ही रणनीती त्यांनी त्यांच्या ऊर्जा सुरक्षेसाठी महत्त्वाची म्हणून कायम ठेवली आहे. रशियाचे उत्पन्न कमी करण्याच्या व्यापक मोहिमेचा भाग म्हणून ट्रम्प यांनी रशियन तेल खरेदी करणाऱ्या देशांवर टॅरिफ लावण्याची धमकी दिली आहे, ज्यामध्ये भारतावर 25 टक्के अतिरिक्त टॅरिफ लावण्याचा समावेश आहे. हा निर्णय रोखून ठेवून, ट्रम्प यांनी नवी दिल्लीसाठी तात्पुरती सवलत म्हणून ते दिले आहे, असे विश्लेषकांना वाटते
अर्थात, “दोन किंवा तीन आठवड्यांत” या मुद्द्यावर पुनर्विचार करता येईल या त्यांच्या स्वतःच्या वक्तव्यामुळे अमेरिकेच्या दबावाची शक्यता पुन्हा निर्माण झाली आहे. त्यामुळे भारताला भविष्यातील अमेरिकन उपाययोजनांद्वारे त्याच्या ऊर्जा आयातीला लक्ष्य केले जाईल की नाही याबद्दलच्या अनिश्चिततेचा सामना करावा लागत आहे.
ऊर्जेव्यतिरिक्त, अलास्का शिखर परिषदेत इतर जागतिक फ्लॅशपॉइंट्सवर फारशी प्रगती झाली नाही. अल जझीराने वृत्त दिले की युक्रेनबाबत कोणताही करार झाला नाही, तर बीबीसीच्या वृत्तानुसार मानवी हक्क आणि कथित रशियन हस्तक्षेपाचा क्वचितच यावेळी उल्लेख करण्यात आला. दोन्ही वृत्तपत्रांनी, अमेरिका-रशिया संबंधांमध्ये एक वळण घेण्याऐवजी विराम देण्याचे संकेत दिले आहेत.
भारतासाठी, तेलाच्या दरांवरील विलंब महत्त्वाचा आहे परंतु तो अल्पकालीन असू शकतो. ट्रम्प यांचा युतींबद्दलचा व्यवहारात्मक दृष्टिकोन आणि निर्णयांची त्वरित पुनरावृत्ती करण्याची त्यांची तयारी याचा अर्थ असा आहे की नवी दिल्लीची ऊर्जा रणनीती – स्वस्त रशियन तेल आणि वॉशिंग्टनशी असलेल्या वाढत्या संबंधांचे संतुलन – अनिश्चिततेने भरलेली आहे.
रामानंद सेनगुप्ता
