अमेरिका-सौदी आण्विक करारात सुरक्षा हमीची डेमोक्रॅट्सची मागणी

बुधवारी, डझनभर डेमोक्रॅटिक अमेरिकी खासदारांनी परराष्ट्रमंत्री मार्को रुबियो यांना सौदी अरेबियासोबत अणुऊर्जा तंत्रज्ञान सामायिक करण्याच्या कोणत्याही करारात “सुवर्ण मानक” अण्वस्त्र प्रसारबंदी संरक्षणांचा समावेश करण्यासाठी आग्रह धरण्याचे आवाहन केले.

नोव्हेंबरमध्ये, अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या रिपब्लिकन प्रशासनाने काही संसदीय समित्यांच्या नेत्यांना एका प्राथमिक अहवालात सांगितले की, ते सौदी अरेबियासोबत एका नागरी अणुकराराचा पाठपुरावा करत आहेत, ज्यामध्ये अण्वस्त्र प्रसारबंदीच्या त्या सुरक्षा उपायांचा समावेश नसेल, जे उपाय इस्लामिक राष्ट्र अण्वस्त्रे विकसित करणार नाही हे सुनिश्चित करतील, असे अमेरिकेने बऱ्याच काळापासून म्हटले आहे.

अनेक डेमोक्रॅट्स आणि काही रिपब्लिकन, ज्यात रुबियो सिनेटमध्ये असताना होते, यांनी आग्रह धरला आहे की कोणत्याही करारात काही संरक्षक उपाययोजनांचा समावेश असावा, ज्यात सौदी अरेबियाने युरेनियमचे संवर्धन करू नये किंवा वापरलेल्या अणुइंधनावर पुनर्प्रक्रिया करू नये, अशा कलमांचा समावेश असावा; कारण हे अण्वस्त्र निर्मितीचे संभाव्य मार्ग आहेत.

सौदी अरेबियाचे प्रत्यक्ष शासक असलेले युवराज मोहम्मद बिन सलमान यांनी म्हटले आहे की, जर इराणने तसे करण्याचे ठरवले, तर आपलाही देश अण्वस्त्रे विकसित करण्याचा प्रयत्न करेल.

सौदी अरेबिया अण्वस्त्रे विकसित करू शकते

ट्रम्प यांनी काँग्रेसला सादर केलेल्या अहवालात म्हटले आहे की, ‘123 करार’ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या अमेरिका-सौदी कराराच्या मसुद्यानुसार, सौदी अरेबियाच्या नागरी अणुविकासात अमेरिकन उद्योगाला केंद्रस्थानी ठेवण्यात आले आहे, ज्यामुळे अण्वस्त्र प्रसार रोखण्याचे संरक्षण सुनिश्चित होईल.

मात्र यामुळे सौदी अरेबियाच्या युरेनियम संवर्धनाचा मार्ग मोकळा होतो, कारण त्यात दोन्ही देशांमधील संभाव्य अणुसहकार्याच्या सर्वात संवेदनशील क्षेत्रांमध्ये, ज्यात युरेनियम संवर्धन आणि पुनर्प्रक्रिया यांचा समावेश आहे, “अतिरिक्त सुरक्षा उपाय आणि पडताळणी उपाययोजना” यांचा उल्लेख आहे.

मॅसॅच्युसेट्सचे अमेरिकन सिनेटर एड मार्की आणि ओरेगॉनचे जेफ मर्कले यांच्यासह खासदारांनी रुबिओ यांना लिहिलेल्या पत्रात म्हटले आहे की, “आम्ही तुम्हाला या योजनांवर त्वरित पुनर्विचार करण्याचे आणि या विषयावरील दीर्घकालीन द्विपक्षीय सहमतीनुसार ‘सुवर्ण मानक’ पूर्ण करणारा करार करण्याचे आवाहन करतो.”

ट्रम्प प्रशासन लवकरच काँग्रेसकडे 123 करार सादर करू शकते; तथापि, इराणच्या अणुकार्यक्रमावरून सुरू असलेल्या अमेरिका-इस्रायल संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर याची नेमकी वेळ अद्याप अस्पष्ट आहे. हा करार सादर झाल्यापासून 90 दिवसांच्या आत अमेरिकेच्या सिनेट आणि हाऊस या दोन्ही सभागृहांनी त्याला विरोध करणारे ठराव मंजूर केले नाहीत, तर अमेरिकेला सौदी अरेबियासोबत अणुऊर्जा तंत्रज्ञान सामायिक करण्याची परवानगी दिली जाईल.

टीम स्ट्रॅटन्यूज
(रॉयटर्सच्या इनपुट्ससह)