भारतीय लष्कर रणगाडा रेजिमेंट्समध्ये आता ड्रोन पथकांचा समावेश

चिलखती युद्धतंत्राच्या सिद्धांतामध्ये एक महत्त्वपूर्ण बदल म्हणून, भारतीय लष्कराने आपल्या रणगाडा रेजिमेंटमध्ये ‘शौर्य स्क्वॉड्रन’ नावाची विशेष ड्रोन युनिट्स उभारण्यास सुरुवात केली आहे. याचा उद्देश मानवरहित क्षमता थेट आघाडीच्या चिलखती दलांमध्ये समाविष्ट करणे हा आहे.

पायदळ आणि तोफखान्यामधील अशाच प्रकारच्या उपक्रमांनंतर हे पाऊल उचलण्यात आले आहे, जिथे विशेष ड्रोन उप-युनिट्स आधीच सुरू करण्यात आली आहेत. आता, चिलखती तुकड्यांना त्यांचे स्वतःचे अंतर्भूत हवाई सहाय्य मिळणार आहे, जे सर्व लढाऊ दलांमध्ये ड्रोनच्या एकत्रीकरणाच्या व्यापक प्रयत्नांचे द्योतक आहे.

उच्च-स्तरीय ड्रोन संरचनेच्या उलट, शौर्य स्क्वॉड्रनची रचना कंपनी-स्तरीय युनिट्स म्हणून केली जात आहे आणि ते रणांगणात रणगाडा सैनिकांसोबत काम करतील. या साधनांना चिलखती कंपन्यांप्रमाणेच सामरिक स्तरावर ठेवून, प्रत्येकामध्ये सामान्यतः सुमारे डझनभर रणगाडे आणि 100 हून अधिक कर्मचारी असतात, लष्कराच्या कमांडर्सना पाळत ठेवणे, लक्ष्य करणे आणि हल्ला करण्याची क्षमता त्वरित उपलब्ध करून देण्याचा हेतू आहे.

प्रत्येक स्क्वाड्रनमध्ये टेहळणी ड्रोन, हल्ला करणारे ड्रोन आणि हवेत घिरट्या घालणारी शस्त्रे यांचे एकत्रिकरण तैनात केले जाईल अशी अपेक्षा आहे, ज्यामुळे अधिकाऱ्यांच्या मते “अधिक खोलवर पाहण्याची, अधिक वेगाने हल्ला करण्याची” क्षमता प्राप्त होईल. या युनिट्समध्ये सुमारे 20-25 विशेष प्रशिक्षित कर्मचारी असतील.

हा उपक्रम अलीकडील संघर्षांमधून, विशेषतः युक्रेनमधील युद्ध आणि गाझामधील लढाईतून मोठ्या प्रमाणावर प्रेरणा घेणारा असून या ठिकाणी टेहळणी आणि अचूक लक्ष्य साधण्यासाठी ड्रोन निर्णायक साधने म्हणून उदयास आली आहेत. या अनुभवांनी आधुनिक रणगाडाविरोधी धोक्यांपुढे पारंपरिक चिलखती वाहनांची असुरक्षितता अधोरेखित केली आहे, तसेच मानवरहित प्रणाली कशाप्रकारे रणांगणावरील जागरूकता आणि संहारक क्षमता वाढवू शकतात हे देखील स्पष्ट केले आहे.

ड्रोन्सना रणगाड्यांच्या तुकड्यांसोबत जोडून, ​​कमांडर्सना शत्रूची ठिकाणे, हालचाली आणि शस्त्रप्रणालींबद्दल रिअल-टाइम गुप्त माहिती मिळेल अशी अपेक्षा आहे. पुढे सरकणाऱ्या तुकड्यांच्या आधी हे ड्रोन्स टेहळणी देखील करतील, ज्यामुळे घातपाताचा धोका कमी होण्यास आणि संघर्षमय परिस्थितीत टिकून राहण्याची शक्यता सुधारण्यास मदत होईल.

सूत्रांनी असे सूचित केले आहे की, हे स्क्वाड्रन निगराणी आणि आक्रमक अशा दोन्ही भूमिका पार पाडतील. विचाराधीन असलेल्या प्रणालींमध्ये शत्रूची चिलखती वाहने आणि रसद केंद्रांवर हल्ला करण्यास सक्षम असलेल्या फर्स्ट-पर्सन व्ह्यू (FPV) ड्रोनचा समावेश आहे. मात्र, अधिकाऱ्यांनी सावधगिरीचा इशारा दिला आहे की ही संकल्पना अजून प्राथमिक टप्प्यात आहे आणि तिचा टप्प्याटप्प्याने विस्तार केला जाईल.

व्हाइट टायगर डिव्हिजनने सुदर्शन चक्र कॉर्प्स अंतर्गत असे पहिले युनिट आधीच उभारले आहे. अलीकडेच बबिना फायरिंग रेंजवर ‘अमोघ ज्वाला’ सरावादरम्यान त्याची चाचणी घेण्यात आली, जिथे त्याने चिलखती दलांसोबत प्रत्यक्ष टेहळणी आणि जलद हल्ला समन्वयाचे प्रदर्शन केले.

भारतीय लष्कराकडे राष्ट्रपतींच्या अंगरक्षकांसह 67 चिलखती युनिट्स आहेत आणि ते टी-90 भीष्म, टी-72अजेय आणि अर्जुन एमके1ए प्लॅटफॉर्मसह सुमारे 5 हजार रणगाड्यांचा ताफा चालवते. शौर्य स्क्वाड्रनच्या एकत्रीकरणामुळे भविष्यातील उच्च-तीव्रतेच्या संघर्षांमध्ये या दलांची लढाऊ क्षमता लक्षणीयरीत्या वाढेल अशी अपेक्षा आहे.

टीम भारतशक्ती