पाकिस्तानसोबतच्या प्रमुख सीमा चौक्या वारंवार बंद असूनही, 2025 मध्ये अफगाणिस्तानचा व्यापार स्थिर राहिल्याचे वाणिज्य मंत्रालयाच्या आकडेवारीतून समोर आले आहे. अफगाणिस्तानमधील व्यावसायिकांनी इराण आणि मध्य आशियामार्गे पर्यायी मार्गांचा वापर करण्यास सुरुवात केली आहे.
इस्लामाबादसोबतच्या वाढत्या तणावामुळे अनेक दशकांपासून चारही बाजूंनी जमिनीने व्यापलेल्या अफगाणिस्तानसाठी बंदरांपर्यंत जाणाऱ्या मुख्य वाहतूक मार्गांमध्ये व्यत्यय आला असतानाही ही स्थिरता टिकून राहिली.
विविध मार्गांचा अवलंब
या व्यत्ययांवर मात करण्यासाठी, अफगाण व्यापाऱ्यांनी असे नवीन मार्ग शोधले, ज्यामुळे राजकीय संघर्ष आणि सीमाबंदीचा धोका कमी होईल. व्यापाऱ्यांनी आता इराणच्या चाबहार बंदरातून मालवाहतूक सुरू केली असून उझबेकिस्तान, तुर्कमेनिस्तान व ताजिकिस्तानमार्गे आपली जमिनीवरील वाहतूक वाढवली, ज्यामुळे विलंब आणि राजकीय अनिश्चिततेचा परिणाम कमी झाला.
व्यापारवाढ आणि धोरणात्मक बदल
वाणिज्य मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, एकूण व्यापार — म्हणजेच निर्यात आणि आयातीचे एकत्रित मूल्य — मागील वर्षाच्या तुलनेत वाढून 2025 मध्ये जवळपास 13.9 अब्ज डॉलर्सवर पोहोचले. निर्यात अंदाजे 1.8 अब्ज डॉलर्स होती, जी वर्षानुवर्षे साधारणपणे स्थिर राहिली, तर आयात वाढून 12.1 अब्ज डॉलर्सपेक्षा थोडी जास्त झाली.
भारत, पाकिस्तान आणि अनेक मध्य आशियाई देश अफगाणिस्तानच्या सर्वात मोठ्या निर्यातदारांमध्ये समाविष्ट होते, जिथे सुकामेवा, कोळसा, गालिचे, केशर आणि कृषी उत्पादनांची प्रामुख्याने निर्यात केली गेली.
इराण, संयुक्त अरब अमिराती, चीन आणि प्रादेशिक शेजारी देशांकडून इंधन, यंत्रसामग्री, अन्नधान्य आणि औद्योगिक कच्च्या मालाची आयात सुरू राहिली.
सुरक्षा विवादांमुळे संबंधित सीमाबंदीच्या पार्श्वभूमीवर, अफगाणिस्तान पाकिस्तानवरील अवलंबित्व कमी करण्याचे वेगाने प्रयत्न करत आहे. पाकिस्तान हा समुद्रापर्यंत पोहोचण्याचा सर्वात वेगवान मार्ग असला तरी, अफगाण अधिकाऱ्यांचे म्हणणे आहे की, व्यापार मार्गांमध्ये विविधता आणल्यामुळे पूर्वेकडील शेजारी देशाशी तणावपूर्ण संबंध असतानाही व्यापार सुरू ठेवणे शक्य झाले आहे.
टीम स्ट्रॅटन्यूज
(रॉयटर्सच्या इनपुट्ससह)
