सत्तेवरून हटवण्यात आलेले व्हेनेझुएलाचे राष्ट्राध्यक्ष निकोलस मादुरो, यांनी सोमवारी अंमली पदार्थांच्या आरोपाप्रकरणी आपण निर्दोष असल्याचे अमेरिकन न्यायालयात सांगितले. राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी, मादुरो यांना केलेल्या अटकेनंतर जागतिक नेत्यांमध्ये खळबळ उडाली असून, कराकसमधील अधिकारी पुन्हा संघटन करण्यासाठी धडपड करत आहेत.
“मी निर्दोष आहे. मी एक सभ्य माणूस आहे आणि मी अजूनही माझ्या देशाचा राष्ट्राध्यक्ष आहे,” असे 63 वर्षीय मादुरो यांनी दुभाषामार्फत सांगितले, मात्र मॅनहॅटन फेडरल कोर्टातील अमेरिकेचे डिस्ट्रिक्ट जज एल्विन हेलरस्टाईन यांनी त्यांना मध्येच थांबवले.
मादुरो यांच्या पत्नी सिलिया फ्लोरेस यांनीही त्या निर्दोष असल्याचे सांगितले. दरम्यान, न्यायालयाची पुढील सुनावणी 17 मार्च रोजी निश्चित करण्यात आली आहे.
मादुरो यांनी आरोप फेटाळले
अर्ध्या तासाच्या सुनावणीपूर्वी न्यायालयाबाहेर मादुरो समर्थक आणि विरोधक शा दोन्ही गटांतील डझनभर आंदोलक जमले होते.
आत न्यायालयामध्ये, पायात बेड्या घातलेल्या अवस्थेत आणि अंगात केशरी आणि बेज रंगाचा तुरुंगातील पोशाख परिधान केलेल्या मादुरो यांनी, “माझे अपहरण” झाले आहे आणि मी आजही व्हेनेझुएलाचा राष्ट्राध्यक्ष आहे,” असे सांगितले. न्यायमूर्ती हेलरस्टाईन यांनी आरोपांचा आढावा घेत असताना मादुरो हेडफोनद्वारे दुभाषाचे भाषांतर ऐकत होते.
मादुरो यांच्यावर आंतरराष्ट्रीय ड्रग्ज कार्टेलसोबत कोकेन तस्करीचे जाळे चालवल्याचा आरोप असू. त्यांच्यावर चार गुन्हे दाखल आहेत: नार्को-टेररिझम (अंमली पदार्थ दहशतवाद), कोकेन आयातीचा कट आणि मशीनगन आणि विनाशकारी उपकरणे बाळगणे.
मादुरो दीर्घ काळापासून हे आरोप नाकारत आले असून, व्हेनेझुएलाच्या समृद्ध तेल साठ्यांवरील साम्राज्यवादी हेतू लपवण्यासाठी रचलेले हे कारस्थान आहे, असे त्यांचे म्हणणे आहे.
मादुरो यांचे बचाव पक्षाचे वकील बॅरी पोलॅक यांनी सांगितले की, त्यांनी त्यांच्या क्लायंटच्या “लष्करी अपहरणासंदर्भात” मोठ्या प्रमाणावर आणि गुंतागुंतीच्या कायदेशीर लढाईची अपेक्षा केली आहे.
उत्तराधिकाऱ्याने घेतली शपथ
काही तासांनंतर काराकासमध्ये, मादुरो यांच्या उपराष्ट्राध्यक्ष डेल्सी रॉड्रिग्ज यांनी व्हेनेझुएलाच्या अंतरिम राष्ट्राध्यक्ष म्हणून शपथ घेतली. त्यांनी मादुरो यांना पाठिंबा दर्शवला, परंतु अमेरिकेच्या या निर्णयाला त्या विरोध करतील असे कोणतेही संकेत दिले नाहीत.
अलीकडील अमेरिकन गुप्तचर मूल्यांकनात असे ठरवण्यात आले आहे की, मादुरो यांच्या अनुपस्थितीत तात्पुरते सरकार चालवण्यासाठी रॉड्रिग्ज हे सर्वात योग्य उमेदवार असतील. वॉल स्ट्रीट जर्नलने वर्गीकृत अहवालाशी परिचित असलेल्या लोकांचा हवाला देत म्हटले आहे की, नोबेल शांतता पारितोषिक विजेत्या मारिया कोरिना मचाडो किंवा एकेकाळचे अध्यक्षीय उमेदवार एडमंडो गोन्झालेझ यांसारख्या विरोधी नेत्यांना पदाची वैधता मिळवण्यासाठी संघर्ष करावा लागेल.
रॉयटर्सने या अहवालाबद्दल विचारले असता, व्हाईट हाऊसच्या प्रवक्त्या कॅरोलिन लेव्हिट म्हणाल्या की, “व्हेनेझुएला अमेरिकेच्या हिताशी सुसंगत राहील याची खात्री करण्यासाठी, राष्ट्राध्यक्ष आणि त्यांची राष्ट्रीय सुरक्षा टीम अखेर वास्तववादी निर्णय घेत आहे.”
अनेक मादुरो-विरोधी कार्यकर्त्यांना वाटले होते की हा त्यांच्या विजयाचा क्षण असेल, परंतु ट्रम्प यांनी सध्या व्हेनेझुएलाच्या विरोधकांना बाजूला सारल्याचे दिसते. त्याऐवजी, रॉड्रिग्ज वॉशिंग्टनसोबत काम करण्यास इच्छुक असल्याचे त्यांनी सूचित केले आहे.
लेव्हिट यांनी फॉक्स न्यूजला सांगितले की, परराष्ट्र मंत्री मार्को रुबिओ उर्वरित मादुरो सरकारशी “सतत पत्रव्यवहार” करत आहेत आणि वॉशिंग्टनचे काराकासवरील “वर्चस्व” कायम आहे.
‘देश सुधारावा लागेल’
कराकसमध्ये, 30 दशलक्ष लोकसंख्या असलेल्या या दक्षिण अमेरिकन तेल उत्पादक देशावर, मादुरो यांच्या 13 वर्षे जुन्या सरकारचे वरिष्ठ अधिकारीच नियंत्रण ठेवून आहेत. ते कधी संतप्त प्रतिकार करतात, तर कधी ट्रम्प प्रशासनासोबत संभाव्य सहकार्य अशा भूमिकेत आहेत.
गुप्तचर मूल्यांकनानुसार, अमेरिकेच्या वैचारिक विरोधकांचे वर्चस्व असलेल्या या सरकारमध्ये रॉड्रिग्ज त्या मोजक्या नेत्यांपैकी एक आहेत ज्या शांतता राखण्यास सक्षम आहेत, असे वॉल स्ट्रीट जर्नलने म्हटले आहे.
ट्रम्प यांनी एनबीसी न्यूजला सांगितले की, “अमेरिका व्हेनेझुएलाशी नाही, तर ड्रग्ज विकणाऱ्या लोकांशी युद्ध करत आहे.”
कोणत्याही नवीन निवडणुकांपूर्वी दक्षिण अमेरिकन देशाच्या समस्या सोडवण्यासाठी अमेरिकेला मदत करावी लागेल, असे सांगत, ट्रम्प यांनी मतदानासाठी 30 दिवसांची कालमर्यादा अवास्तव असल्याचे म्हटले.
“आम्हाला आधी देश सुधारावा लागेल. तोपर्यंत तुम्ही निवडणूक घेऊ शकत नाही. लोक मतदान करू शकतील असा कोणताही मार्ग सध्या नाही,” असे ट्रम्प यांनी एनबीसीला सांगितले.
वैधतेवर शंका
2018 च्या निवडणुकीत मोठ्या प्रमाणावर अनियमिततेच्या आरोपांनंतर, मादुरो यांनी विजय घोषित केल्यापासून अमेरिकेने त्यांना अवैध हुकूमशहा मानले आहे.
त्याचवेळी, आंतरराष्ट्रीय कायदेतज्ज्ञांनी या कारवाईच्या वैधतेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे, काहींनी ट्रम्प यांच्या कृतीचा निषेध करत, ही नियमांवर आधारित आंतरराष्ट्रीय व्यवस्थेची पायमल्ली असल्याचे म्हटले आहे.
डेप्युटी अ‍ॅटर्नी जनरल टॉड ब्लँचे, ज्यांनी यापूर्वी खासगी प्रॅक्टिसमध्ये असताना ट्रम्प यांचे फौजदारी बचाव वकील म्हणून काम केले होते, त्यांनी एनबीसी न्यूजला सांगितले की: “ट्रम्प प्रशासनाने कायद्याच्या चौकटीत राहून सर्वकाही केले आणि अमेरिकेला भयंकर गुन्ह्यांचा आरोप असलेल्या लोकांना अटक करण्याचा पूर्ण कायदेशीर अधिकार आहे.”
जगभरातील नेते आणि अमेरिकन राजकारणी एका राष्ट्रप्रमुखाच्या असामान्य अटकेशी झुंज देत असताना, संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेने या कारवाईच्या परिणामांवर चर्चा केली. रशिया, चीन आणि व्हेनेझुएलाचे डाव्या विचारसरणीचे सहयोगी देशांनी या कारवाईचा निषेध केला.
रविवारी, ट्रम्प यांनी “आता आमचीच सत्ता आहे” असे ठामपणे सांगितल्यानंतर, व्हेनेझुएलाचे भविष्यातील शासनही अनिश्चित राहिले आहे. व्हाईट हाऊसचे डेप्युटी चीफ ऑफ स्टाफ स्टीफन मिलर यांनी सोमवारी CNN ला पुन्हा सांगितले की, “युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका व्हेनेझुएलाला चालवत आहे.”
“आम्ही अटी आणि शर्ती ठरवतो. त्यांच्या संपूर्ण तेल साठ्यावर आम्ही पूर्ण निर्बंध लादले आहेत. त्यामुळे त्यांना व्यापार करण्यासाठी आमच्या परवानगीची गरज आहे,” असे मिलर म्हणाले.
रुबिओ, संरक्षण मंत्री पीट हेगसेथ आणि अन्य उच्च प्रशासकीय अधिकाऱ्यांनी, सोमवारी संध्याकाळी काँग्रेसचे नेते आणि राष्ट्रीय सुरक्षा समित्यांच्या प्रमुखांना व्हेनेझुएला ऑपरेशनबद्दल दोन तासांहून अधिक काळ माहिती दिली.
टीम स्ट्रॅटन्यूज
(रॉयटर्सच्या इनपुट्ससह)
