संरक्षण मंत्रालयाने (MoD) संरक्षण खरेदी आणि आधुनिकीकरणासाठी केलेल्या विक्रमी खर्चामुळे आपले ‘सुधारणा वर्ष 2025’ खऱ्या अर्थाने साजरे केले आहे, ज्यामुळे युद्धसज्जता, संयुक्तता आणि स्वदेशीकरणावर मोठ्या प्रमाणात लक्ष केंद्रित केले जात असल्याचे अधोरेखित झाले.
जानेवारी 2025 पासून, संरक्षण खरेदी परिषदेने सशस्त्र दलांसाठी भारतामध्ये निर्मित उपकरणे आणि प्रणालींना प्राधान्य देत, 3.84 लाख कोटी रुपयांपेक्षा जास्त किमतीच्या भांडवली खरेदी प्रस्तावांना मंजुरी दिली आहे. सध्याच्या आर्थिक वर्ष 2025-26 मध्ये, संरक्षण मंत्रालयाने दलांच्या आधुनिकीकरणासाठी आधीच 1.82 लाख कोटी रुपयांचे भांडवली करार केले आहेत.
अंमलबजावणीच्या गतीचे प्रतिबिंब म्हणून, मंत्रालयाने डिसेंबर 2025 च्या अखेरीस आपल्या भांडवली खरेदी अर्थसंकल्पापैकी सुमारे 80 टक्के (1.2 लाख कोटी रुपये) निधी वापरला आहे. पायाभूत सुविधा, संशोधन आणि विकास आणि जमिनीसह एकूण भांडवली खर्च वाटपाच्या 76 टक्क्यांपर्यंत पोहोचला आहे, जे सज्जतेवरील खर्चाला गती मिळाल्याचे संकेत देते.
समांतर सुधारणांच्या प्रयत्नांनी जलद खरेदी, उद्योगांचा सहभाग आणि भविष्यासाठी सज्ज क्षमता विकासावर लक्ष केंद्रित केले आहे. प्रमुख उपायांमध्ये खालील गोष्टींचा समावेश आहे:
- खरेदी प्रक्रिया सुलभ करणे आणि अधिक आर्थिक अधिकार प्रदान करणे
- संरक्षण संशोधन अनुदानांपैकी 25 टक्के अनुदानासह खाजगी क्षेत्र आणि सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योगांचा (MSME) सहभाग वाढवणे
- उद्योगांसाठी चाचणी आणि तंत्रज्ञानाचा वापर सुलभ करणे
- डीएपी-2020 (DAP-2020) मध्ये सुधारणा करणे आणि थेट परकीय गुंतवणुकीला (FDI) प्रोत्साहन देणे
गुणवत्ता आश्वासन मानकांद्वारे निर्यातीला चालना देणे आणि गुणवत्ता वाढवणे
संयुक्त कार्यप्रणाली आणि क्षमता नियोजनाने संयुक्त कार्य संचालन केंद्र, एकात्मिक क्षमता विकास योजना, व्हिजन 2047 रोडमॅप आणि तिन्ही सेवांमध्ये सुधारित एकात्मिकरण यांसारख्या अनेक उपक्रमांद्वारे प्रगती केली आहे. संरक्षण मंत्रालयाने म्हटले आहे की, या सुधारणांमुळे ‘ऑपरेशन सिंदूर’च्या यशस्वी अंमलबजावणीला हातभार लागला.
लढाई आघाडीवर आणि नेतृत्व भूमिकांमध्ये महिलांचा सहभाग वाढवला गेला आहे, तर कार्यान्वित तैनातीला पाठिंबा देण्यासाठी दीर्घकालीन पायाभूत सुविधा आणि निवास योजना अंतिम करण्यात आल्या आहेत.
मंत्रालयाने सांगितले की, ‘सुधारणा वर्ष 2025’ दरम्यान सुधारणांच्या सातत्यपूर्ण गतीमुळे भारताची संरक्षण सज्जता आणि संस्थात्मक कार्यक्षमता मजबूत झाली आहे.
टीम भारतशक्ती
