शुक्रवारी, अमेरिकेने जाहीर केले की: ते पुढील संयुक्त राष्ट्र महासचिवांच्या निवडीसाठी खुल्या जागतिक स्पर्धेचे समर्थन करतील. परंतु, हा प्रस्ताव लॅटिन अमेरिकेतील राष्ट्रांना नाराज करण्याची शक्यता आहे, कारण या प्रदेशातील अनेक राष्ट्रे आग्रही आहेत, की यावेळी ही भूमिका त्यांच्या प्रदेशातच घेतली जावी.
संयुक्त राष्ट्रांच्या 10व्या महासचिवांची निवड पुढील वर्षी होईल, जे 1 जानेवारी 2027 पासून पुढील पाच वर्षांच्या कालावधीसाठी पदभार सांभाळतील. ही निवड प्रक्रिया पारंपारिक पद्धतीने प्रदेश-ते-प्रदेश पुढे सरकत जाते असते, आणि या यादीतील पुढील सदस्य आहेत लॅटिन अमेरिका आणि कॅरिबियन.
“आम्हाला खात्री आहे की, इतक्या महत्त्वाच्या पदाची निवड प्रक्रिया ही पूर्णपणे गुणवत्तेवर आधारित असेल आणि उमेदवारांचा समूह शक्य तितका व्यापक असेल,” असे मत अमेरिकेच्या उप-संयुक्त राष्ट्र दूत डॉरोथी शिया यांनी व्यक्त केले. “हे लक्षात घेऊन, युनायटेड स्टेट्स सर्व प्रादेशिक गटांतील उमेदवारांना आमंत्रित करत आहे,” असेही त्यांनी सांगितले.
या वर्षाच्या अखेरीस, 15 सदस्यीय सुरक्षा परिषद आणि 193 सदस्यीय महासभेचे अध्यक्ष, नामांकनांची मागणी करणारे संयुक्त पत्र पाठवतील, तेव्हा ही शर्यत औपचारिकपणे सुरू होईल. सर्व उमेदवारांना संयुक्त राष्ट्रसंघातील सदस्य राष्ट्राद्वारे नामांकित केले जाते.
“या प्रक्रियेदरम्यान, विकसनशील जगातील अनुभवी नेतृत्वाला आणि प्रोफाइलला योग्य मान्यता मिळेल, विशेषत: लॅटिन अमेरिका/कॅरिबियन प्रदेशातून निवडीला प्राध्यान दिले जाईल, अशी आमची अपेक्षा आहे,” असे पनामाचे उप-संयुक्त राष्ट्र दूत रिकार्डो मोस्कोसो यांनी शुक्रवारी सुरक्षा परिषदेला सांगितले. पनामा सध्या परिषदेवर दोन वर्षांची मुदत पूर्ण करत आहे.
प्रक्रियेच्या अखेरीस, परिषदेतील पाच कायमस्वरूपी व्हेटो अधिकार असलेल्या सत्तांना – म्हणजेच ब्रिटन, चीन, फ्रान्स, रशिया आणि अमेरिका यांना एका उमेदवारावर सहमती दर्शवावी लागते.
‘जेंडरपेक्षा गुणवत्तेला प्राधान्य,’ रशियाचे मत
रशियाचे संयुक्त राष्ट्र दूत वास्सिली नेबेन्झिया म्हणाले की, ‘महासचिवांचे पद वेगवेगळ्या प्रदेशांमध्ये फिरवले जावे ही एक परंपरा आहे, मात्र हा नियम नाही.’
ते म्हणाले की, “या कार्यकाळावर दावा सांगण्यासाठी लॅटिन अमेरिकेच्या लोकांकडे सर्व नैतिक कारणे आहेत, पण जर इतर प्रदेशातील उमेदवारांना यात सामील व्हायचे असेल, तर ते त्यांना रोखू शकत नाहीत. गुणवत्ता हा माझा मुख्य निकष आहे.”
नेबेन्झिया म्हणाले की, “गुणवत्तेच्या आधारावर जिंकणाऱ्या एखाद्या महिलेला माझा विरोध नाही, पण गुणवत्ता आधी येते. जेंडरपेक्षा गुणवत्तेला प्राधान्य आहे.”
संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या पहिल्या महिला महासचिव निवडीचा दबाव वाढतो आहे.
डेन्मार्कच्या संयुक्त राष्ट्र दूत ख्रिस्तिना मार्कस लॅसेन म्हणाल्या की, “80 वर्षांनंतर, या संघटनेच्या प्रमुखपदी एका महिलेला बसण्याची वेळ आली आहे.” डेन्मार्क देखील परिषदेत दोन वर्षांची मुदत पूर्ण करत आहे.
“डोनाल्ड ट्रम्प यांचे प्रशासन, पुढील नेत्याच्या निवडीसह संयुक्त राष्ट्रसंघाचे भविष्य घडवण्याची एक खरी संधी ओळखते,” असे आंतरराष्ट्रीय आपत्ती गटाचे संयुक्त राष्ट्र संचालक रिचर्ड गोवन म्हणाले.
गोवन पुढे म्हणाले की, “यातील विसंगती म्हणजे, संयुक्त राष्ट्रांच्या अंतर्गत क्षेत्रातील बरेच लोक गुणवत्ता-आधारित प्रक्रियेला सहमती देतील, पण त्यांची काळजी ही आहे की, अमेरिका एका चांगल्या बहुपक्षीयवाद्याच्या शोधात आहे, जी संयुक्त राष्ट्रांचे आकारमान कमी करण्यावर लक्ष केंद्रित करेल, मात्र, मी लॅटिन अमेरिकेच्या लोकांना कमी लेखणार नाही. ही संधी फक्त त्यांची आहे, हे सुनिश्चित करण्यासाठी ते एका संघटनशक्तीप्रमाणे जोर लावून प्रचार करतील.”
ही शर्यत औपचारिकपणे सुरू झाली नसली तरी, चिलीने माजी राष्ट्रपती मिशेल बॅचेलेट यांना नामांकित करण्याची घोषणा केली आहे, तर कोस्टा रिकाने माजी उपराष्ट्रपती रेबेका ग्रिन्स्पॅन यांना नामांकित करण्याची योजना आखली आहे.
टीम स्ट्रॅटन्यूज
(रॉयटर्सच्या इनपुट्ससह)
