सौर ऊर्जेच्या वाढीमुळे चीनने केली नोकऱ्यांमध्ये मोठी कपात

चीनच्या सर्वात मोठ्या सौर कंपन्यांनी गेल्या वर्षी सुमारे एक तृतीयांश कर्मचाऱ्यांना कामावरून काढून टाकल्याचे कंपनीच्या रिपोर्ट्सवरून दिसून येते. सध्या हे क्षेत्र-एकेकाळी आर्थिक वाढीस चालना देण्यासाठी बीजिंगने यात आघाडी घेतली होती-घसरत्या किंमती आणि मोठ्या नुकसानीशी झुंजत आहे.

सौर आणि विजेवर चालणाऱ्या वाहनांसह चिनी उद्योगांमध्ये जास्त क्षमता आणि कमी मागणी यामुळे सुरू असणाऱ्या भीषण किंमतींच्या युद्धाचा परिणाम नोकऱ्यांमध्ये होणारी कपात दर्शवते. जग दरवर्षी जितके सौर पॅनेल वापरते त्यापेक्षा दुप्पट सौर पॅनेल तयार केली जातात आणि यातील बहुतेक पॅनल्स चीनमध्ये तयार केली जातात.

87 हजार कर्मचारी कपात

रॉयटर्सने रोजगार आकडेवारीच्या पुनरावलोकनानुसार, लोंगी ग्रीन एनर्जी, त्रिना सोलर, जिंको सोलर, जेए सोलर आणि टोंगवेई यांनी एकत्रितपणे गेल्या वर्षी सुमारे 87 हजार कर्मचारी कमी केले, हे प्रमाण त्यांच्या सरासरी कर्मचाऱ्यांच्या 31‌ टक्के इतके आहे.

विश्लेषकांचे मते पूर्वी नोंदवल्या गेलेल्या नोकऱ्यांचे नुकसान हे  पगार कपात आणि कामाचे तास यामुळे होणारे नुकसान यांचे मिश्रण असू शकते कारण कंपन्या तोटा रोखण्याचा प्रयत्न करत होत्या.

चीनमध्ये ही कपात राजकीयदृष्ट्या संवेदनशील आहे, जिथे बीजिंग रोजगाराला सामाजिक स्थिरतेची गुरुकिल्ली मानते. गेल्या वर्षी लोंगीने मान्य केलेल्या 5 टक्के कपातीव्यतिरिक्त, वर उल्लेख केलेल्या कोणत्याही कंपन्यांनी नोकऱ्या कपातीची घोषणा केलेली नाही किंवा रॉयटर्सच्या प्रश्नांना उत्तर दिलेले नाही.

परिस्थिती आणखी बिकट

“2023 च्या अखेरीपासून उद्योग मंदीचा सामना करत आहे,” असे मॉर्निंगस्टारचे विश्लेषक चेंग वांग म्हणाले. “2024 मध्ये, परिस्थिती आणखी वाईट झाले. 2025 मध्ये, ती आणखी वाईट होत चालली आहे असे दिसते.”

2024 पासून, 40 हून अधिक अशा सौर कंपन्यांना यादीतून काढून टाकण्यात आले आहे ज्यांनी दिवाळखोरी जाहीर केली आहे किंवा त्यांचे अधिग्रहण करण्यात आले आहे, असे जुलैमध्ये फोटोव्होल्टेइक उद्योग संघटनेने सादर केले आहे.

चीनच्या सौर उत्पादकांनी 2020 ते 2023 दरम्यान नवीन कारखाने बांधले कारण राज्याने बुडत्या मालमत्ता क्षेत्रातील संसाधनांना “नवीन तीन” वाढीच्या उद्योगांकडे पुनर्निर्देशित केले: सौर पॅनेल, इलेक्ट्रिक कार आणि बॅटरी.

त्या बांधकामाच्या जोरामुळे किंमती घसरल्या आणि आग्नेय आशियातील अनेक चिनी मालकीच्या कारखान्यांमधून निर्यातीवर अमेरिकेने लादलेल्या शुल्कामुळे  किंमत युद्ध आणखी वाईट झाले. गेल्या वर्षी या उद्योगाला 60 अब्ज डॉलर्सचे नुकसान झाले.

आणखी कपात होणार

या वर्षी नोकऱ्यांमधील कपात सुरूच राहिल्या की नाही हे विश्लेषकांनी स्पष्ट केले नसले तरी, बीजिंग क्षमता कपात करण्यासाठी हस्तक्षेप करण्याचा विचार करत असल्याचे संकेत देत आहे, ज्यामुळे जुलैमध्ये पॉलिसिलिकॉनच्या किमती जवळजवळ 70 टक्के वाढल्या आहेत तर सौर पॅनेलच्या किमतींमध्ये किंचित वाढ झाली आहे.

प्रमुख पॉलिसिलिकॉन उत्पादक जीसीएलने गुरुवारी रॉयटर्सला सांगितले की, वर सांगितलेल्या उत्पादकांनी किंमती आणि पुरवठा नियंत्रित करण्यासाठी ओपेकसारखी संस्था स्थापन करण्याची योजना आखली आहे. हा गट उद्योगाच्या कमी दर्जाच्या उत्पादन क्षमतेच्या सुमारे एक तृतीयांश खरेदी आणि बंद करण्यासाठी 50 अब्ज युआनचे वाहन देखील स्थापन करत आहे.

जुलैच्या सुरुवातीला राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांनी “अनियंत्रित किंमत स्पर्धा” संपवण्याचे आवाहन केले आणि तीन दिवसांनंतर उद्योग मंत्रालयाने सौर उद्योग अधिकाऱ्यांसोबतच्या बैठकीत किंमत युद्धे शांत करण्याचे आणि जुन्या उत्पादन क्षमतेत वाढ करण्याचे वचन दिले.

बीजिंगने ते कधी किंवा कसे अमलात येईल हे सांगितले नसले तरी, या प्रकरणाची थेट माहिती असलेल्या एका सूत्राने सांगितले की, या वर्षी चालू पंचवार्षिक योजना संपण्यापूर्वी या मुद्द्यावर लक्ष केंद्रित करण्याचा त्यांचा निर्धार आहे.

पूर्व चीनमधील अनहुई प्रांतातील अधिकाऱ्यांनी जूनमध्ये सौर कंपनीच्या अधिकाऱ्यांना नवीन उत्पादन जोडणे थांबवण्यास आणि 30 टक्क्यांपेक्षा कमी क्षमतेने चालणाऱ्या उत्पादन लाईन्स बंद करण्यास सांगितले, असे प्रकरणाच्या संवेदनशीलतेमुळे नाव न सांगण्याच्या अटीवर दोन उद्योग सूत्रांनी सांगितले.

प्रांतातील एका सौर कंपनीच्या बोर्ड सदस्याने सांगितले की या वर्षी नवीन क्षमतेसाठी शक्तिशाली राज्य नियोजक राष्ट्रीय विकास आणि सुधारणा आयोगाकडून (एनडीआरसी आधीच तोंडी मान्यता आवश्यक आहे. चर्चा खाजगी असल्याने त्यांनी त्यांच्या कंपनीचे नाव गुप्त ठेवण्यास सांगितले.

उपाय सोपे नाही

परंतु अनेक राज्य सरकारे अतिक्षमतेवर कठोर कारवाई करण्यास कचरण्याची शक्यता आहे, असे विश्लेषकांचे म्हणणे आहे. या अधिकाऱ्यांना नोकऱ्या आणि आर्थिक वाढीवर गुण दिले जातात आणि स्थानिक विजेत्यांचे दुसऱ्याच्या लक्ष्यासाठी बलिदान दिले जाते हे पाहण्यास ते नाराज आहेत.

त्रिना सोलरच्या अध्यक्षांनी जूनमध्ये एका उद्योग परिषदेत सांगितले की, एनडीआरसीने फेब्रुवारीमध्ये काम थांबवण्याचे आवाहन केले असूनही या वर्षी नवीन प्रकल्प सुरू झाले आहेत.

जेफरीजचे विश्लेषक ॲलन लाऊ यांनी अंदाज लावला की कंपन्यांना नफा परत मिळवण्यासाठी किमान 20 ते 30 टक्के उत्पादन क्षमता काढून टाकावी लागेल.

“चीनमध्ये स्टील, सिमेंट सारखी जास्त क्षमता आहे, परंतु गेल्या दीड वर्षांपासून उद्योगांमध्ये रोख तोटा होत असलेला कोणताही उद्योग तुम्हाला भरारी घेताना दिसत नाही,” लाऊ म्हणाले.

कंपनी-स्तरीय तोटा रिअल इस्टेटप्रमाणेच आहे, जे आणखी एक संकटग्रस्त क्षेत्र आहे, अर्थात सौरऊर्जेचा प्रश्न फक्त एक दशांश आहे, असे ते म्हणाले.

“हे अत्यंत दुर्मिळ आणि अत्यंत असामान्य आहे.”

टीम स्ट्रॅटन्यूज
(रॉयटर्सच्या इनपुट्ससह)